Tutu blijft een boodschapper

Aartsbisschop Desmond Tutu wond tijdens een bliksembezoek aan ons land iedereen om zijn vinger. Al leek hij er ook een offer mee te brengen.

Met een plof laat Desmond Tutu (77) zich zakken in een stoel van een vergaderkamertje van de Vrije Universiteit in Amsterdam. De universiteit waar zojuist vier hoogleraren een naar hem vernoemde leerstoel officieel hebben bezet. Een lijfwacht neemt zijn jas aan en hangt die aan de kapstok. Van de energieke bejaarde man die zojuist van het publiek in een volgepakte aula een staande ovatie kreeg, is weinig meer over.

Als ambassadeur Sebothoma hem vertelt dat de nationale luchthaven op tien minuten rijden ligt, klaart Tutu op. „Dit bezoek aan Nederland heeft me uitgeput”, biecht hij op. „Een persoon van mijn leeftijd zou zich eigenlijk niet meer zo druk moeten maken. Mijn arts is niet blij met me. Maar spijt heb ik niet. Het zien van enthousiaste jonge mensen is het waard , af te zien.”

Daarmee plaatst de Zuid-Afrikaan zijn bezoek van twee dagen direct in perspectief. Hoewel hij als gepensioneerd geestelijke houdt van optredens voor grote groepen, verliest hij de rode draad van zijn missie geen moment uit het oog. In zijn nadagen blijft Tutu, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1984, de boodschapper met de vlijmscherpe tong. Terwijl velen hem voor hun karretje proberen te spannen, draagt hij zijn vredelievende boodschap uit.

Woensdag kon Tutu zich voor zijn doen min of meer ongehinderd voortbewegen. Hij ontmoette koningin Beatrix op Paleis Noordeinde en verzorgde in de Nieuwe Kerk de tweede Haagse Burgerschapslezing, waarin hij de positieve kanten van een multiculture samenleving benadrukte.

Een etmaal later werd Tutu beduidend minder ontzien. Rondom de uitreiking van de Vredesprijs voor Kinderen in de Ridderzaal tuimelden de niet-gouvernementele organisaties’ bijna letterlijk over elkaar heen. In een poging zelf op te lichten in het schijnsel van de hoge gast lieten ze alle egards varen. Journalisten die hem ’exclusief’ wilde spreken, moesten beloven het evenement nadrukkelijk te promoten.

Tutu onderging alles zonder morren. Als een acteur die zijn nieuwste film promoot, had hij voor iedereen een vriendelijk woordje klaar. De wetenschap dat zijn eigen organisatie bij de Vrije Universiteit een belangrijk piketpaaltje had geslagen, hield de moed erin. In de strijd voor een betere wereld won hij een slag.

Achter gesloten deuren, kort voor vertrek naar Schiphol, laat hij zijn publieke masker zakken. Het is een publiek geheim dat het icoon van de strijd tegen de apartheid zich schaamt voor het gerommel in de top van het ANC. Toch weigert hij in het openbaar de Zuid-Afrikaanse presidentskandidaat Jacob Zuma af te vallen. „Zelfs mijn vrouw weet niet op wie ik in april 2009 ga stemmen”, zegt hij fel. „Laat ik het diplomatieker stellen. De huidige situatie in Zuid-Afrika stemt me droef.”

Moe van de schouderklopjes en de camera’s daalt hij ongemerkt via de dienstlift af naar de parkeergarage. „Weg hier”, fluistert Tutu als de beveiliger op het knopje drukt.