Vaart in onderzoek busmoord Guatemala

Er is een verdachte voor de overval op een bus in Guatemala waarbij een Nederlander omkwam. Zulke vooruitgang is zeldzaam in het land.

De moord op een Nederlander en vijftien Nicaraguanen in een bus in Guatemala vorig jaar lijkt gepleegd te zijn door een drugsbende. Een verdachte is gearresteerd. Tien anderen, waaronder enkele oud-politiemensen, worden nog gezocht.

De bus werd in november 2008 overvallen in de provincie Zacapa, bij de grens met El Salvador. Hij werd in brand gestoken met de passagiers erin. Die waren tevoren doodgeschoten, en sommigen gemarteld.

De vermoorde Nederlander was een stagiair van de Nederlandse Hogeschool voor Verkeer en Toerisme (NHTV), die zijn stageperiode had doorgebracht in Nicaragua, en in Guatemala-Stad het vliegtuig naar huis had willen nemen. De Nicaraguanen waren straatverkopers die in Guatemala handelsvoorraad kwamen halen.

Volgens de politie in Guatemala en onderzoekers van de Verenigde Naties waren de aanvallers leden van een drugsbende die vermoedelijk in de bus zochten naar een partij drugs. Toen ze die niet vonden, namen ze aan dat sommige passagiers leden waren van een rivaliserende bende en probeerden ze van hen te weten te komen waar de drugs waren.

Dat er nu arrestatiebevelen zijn is bijzonder, want in Guatemala is wapengeweld aan de orde van de dag en maar zelden worden daders gevonden. Vooral buschauffeurs zijn opvallend vaak het slachtoffer. Sommigen zijn mogelijk betrokken bij drugstransport, velen worden vermoedelijk gedood omdat ze weigeren de ’tol’ te betalen die benden heffen op de wegen door hun wijken.

Guatemala is de laatste jaren een belangrijk doorvoerland geworden voor drugs uit Zuid-Amerika naar Mexico en de VS. Cocaïne uit Colombia ging ooit per vliegtuig via Florida Later ging het spul, per schip en zelfs onderzeeboot, vooral naar Californië. Maar nadat de Amerikaanse kustwacht die routes afsloot, werd de route over land het aantrekkelijkst. Dat heeft in Mexico geleid tot het steeds rijker en machtiger worden van diverse drugsbenden, en de invloed daarvan reikt nu ook al tot het buurland Guatemala.

Bij het onderzoek naar de overval op de bus in november assisteerde een organisatie van de Verenigde Naties, de Internationale Commissie tegen straffeloosheid in Guatemala (CICIG). Die is ingesteld om misdrijven te onderzoeken waar de justitie van het zelf land niet aan durft te beginnen, bijvoorbeeld omdat ze zijn begaan door leger of politie tijdens de burgeroorlog die het land van 1960 tot 1996 teisterde.

Deze week werd bekend dat de CICIG 32 militairen verdenkt van het verduisteren van in totaal 85 miljoen euro. Daaronder zijn vier voormalige ministers van defensie en ex-president Alfonso Portillo.