Imams opleiden op een reguliere hogeschool blijkt lastig en vooral duur. Inholland kondigde vrijdag aan dat het zijn HBO-imamopleiding - de enige in het land - gaat wegbezuinigen. Is gebrek aan interesse het enige probleem of speelt er meer?

De opleiding zou 'nooit rendabel worden', vertelde bestuursvoorzitter Doekle Terpstra van Inholland vrijdag in Trouw. 'Zelfs de speciale subsidie van het ministerie van Onderwijs kan niet voorkomen dat we er flink op moeten toeleggen.' Jammer, vond Terpstra. Het politieke project om 'polderimams' op te leiden en zo een onafhankelijke, 'Nederlandse' islam te kweken sprak hem wel aan.

Islamitische organisaties toonden zich direct bezorgd: de buitenlandse invloed op onze moskeeën zou weer gaan groeien. Dat de universitaire trajecten voor moslimtheologen in Amsterdam en Leiden blijven bestaan, doet daar volgens hen weinig aan af: Inholland leidde niet op tot theoloog, maar specifiek tot imam. Daar komt nu een einde aan.

De cijfers doen vermoeden dat het in Amstelveen, waar de beroepsopleiding gevestigd is, geen storm liep. Sinds de oprichting in 2006 studeerden er 13 studenten af, waarvan slechts 1 daadwerkelijk imam werd. Afgelopen jaar kreeg Inholland 13 nieuwe aanmeldingen. De helft van de huidige studenten is langstudeerder.

'Islamitische organisaties zijn verdeeld'
Zijn er simpelweg te weinig aspirant-imams? Of was het een kip-en-ei-kwestie en kreeg de opleiding weinig aanmeldingen omdat hij op belangrijke punten tekortschoot? De steun vanuit de islamitische gemeenschap was in ieder geval niet optimaal, schrijft Ewoud Butter, politicoloog en staflid van GroenLinks Amsterdam, op de website RepubliekAllochtonië.

'Twee jaar geleden brokkelde de steun voor de opleiding van InHolland al af. De Unie van Marokkaanse Moskeeorganisaties in Nederland (UMMON) liet toen weten dat de imams niet in haar moskeeën aan de slag konden.'

'Volgens de UMMON voldeed de opleiding niet aan de inhoudelijke eisen die de koepel stelde. Zo zou een deel van de docenten zelf geen moslim zijn en de docenten die dat wel waren, beschikten volgens de koepelorganisatie over onvoldoende theologische kennis.'

Schuif verschillen terzijde en ga samen aan de slag
UMMON stapte halverwege uit, maar een deel van de Turkse organisaties nam zelfs nooit deel. De Turkse regering wilde het coördineren van Nederlandse moskeeën niet uit handen geven. Volgens Butter hebben de organisaties nu twee mogelijkheden: ze gaan allen hun eigen weg of ze stappen over hun onderlinge verschillen en wantrouwen heen.

'Maar welke variant de islamitische koepelorganisaties ook kiezen: ze zullen een manier moeten verzinnen om de imams een fatsoenlijk salaris te kunnen bieden. Het is redelijk dat op HBO-niveau opgeleide imams voor hun werk een salaris ontvangen dat recht doet aan hun opleiding. Zo'n honorarium ligt al snel veel hoger dan het salaris dat imams nu ontvangen. Het is maar de vraag of Nederlandse moskeebezoekers dat willen of kunnen opbrengen.'

In Duitsland: politieke discussie over polderimams
Het lijkt erop dat niet alleen Nederlandse moskeeën daarmee worstelen. Aan Deutschlandradio vertelde islamoloog Mathias Rohe onlangs dat ook Duitse moskeeverenigingen geen geld hebben 'om zich een academisch gevormde imam te permitteren'. Pijnlijk, want Duitsland telt volgens het radiostation zes opleidingen tot imam of islamitisch godsdienstleraar.

Het project voor imamopleidingen is volgens Rohe 'een groot succes. Heel wat studenten komen uit Zwitserland, Oostenrijk, Engeland en Frankrijk'. Aan interesse dus geen gebrek. Maar is er ook budget om de alumni aan het werk te krijgen? Kortom: werkt het eigenlijk, dat plan voor polderimams? De Bondsdag gaat er binnenkort over in debat, meldt Deutschlandradio. In Den Haag blijft het vooralsnog stil.