'Generaal pardonners' ondervinden grote problemen bij het Nederlander worden. Een groot deel van de 27.000 vreemdelingen die in 2007 een verblijfsvergunning kregen, kan niet aan de noodzakelijke papieren komen om zich te laten naturaliseren.

De 27.000 verbleven al jarenlang in Nederland, kwamen niet in aanmerking voor asiel, maar kregen in juni 2007 als gevolg van het 'generaal pardon' toch een verblijfsvergunning. Een deel van hen dacht nu, na vijf jaar wachten, in aanmerking te komen voor naturalisatie maar schrikt terug voor de eisen. Anders dan bij hun aanvraag voor de pardonvergunning moeten ze nu een geldig paspoort en een geboorteakte uit het herkomstland overleggen. Juist dat was voor velen destijds een groot obstakel bij hun asielaanvraag.

Volgens VluchtelingenWerk Nederland zorgt de 'extreem formalistische' opstelling van de overheid voor grote onrust bij pardonners en wordt hun integratie bemoeilijkt. Marq Wijngaarden, specialist in het vreemdelingenrecht bij het kantoor van Böhler Advocaten, vindt dat aan de pardonners 'onredelijke eisen' worden gesteld voor naturalisatie.

"Natuurlijk is dit van oorsprong een normale eis. Je wilt van nieuwkomers weten waar ze vandaan komen. Maar bij deze groep is het zo moeilijk, én onredelijk. Die papieren hadden ze juist niet, en hun asielverhaal werd mede daardoor heel snel als ongeloofwaardig afgewezen", zegt hij.

"Voor veel mensen is het ondoenlijk, kostbaar en soms zelfs gevaarlijk om aan die documenten te komen", stelt Wouter van Zandwijk namens VluchtelingenWerk. "Een Iraakse christen kreeg hier te horen dat hij zijn geboorteakte maar in Bagdad moest gaan halen. Gevaarlijk, schandalig, absurd. Nederland werpt onnodig drempels op om mensen echt staatsburger te laten worden."

De ministers Spies (binnenlandse zaken) en Leers (asiel) wijzen erop dat voor pardonners dezelfde regels gelden als voor andere vreemdelingen die het Nederlanderschap begeren. Zij negeren kritiek dat dit voor ex-asielzoekers uit bijvoorbeeld Afghanistan, Irak en Somalië gevaarlijk kan zijn, of enorme praktische en psychische hindernissen opwerpt. Om de documenten te krijgen, aldus de ministers, kunnen vreemdelingen zich soms wenden tot de diplomatieke posten van hun land in Nederland. Maar in de meeste gevallen moeten ze naar het land van herkomst. Soms kunnen ze familie daar, of bekenden machtigen de documenten op te halen, of kerkelijke instanties inzetten.

Het ministerie wil voorkomen dat mensen een strafrechtelijk verleden of eventuele oorlogsmisdaden wegwassen door zich onder een andere identiteit te laten naturaliseren, stelt Leers. Hij wil alleen een uitzonderingen maken als de aanvrager een geslaagd beroep op bewijsnood doet.

Voor de pardonners is naturalisatie een stap waarmee ze de vreselijke dingen die ze hebben meegemaakt achter zich kunnen laten, stelt VluchtelingenWerk. "Ook zijn veel mensen bang dat de wet ooit wordt veranderd en ze toch terug moeten. Pas als volwaardig Nederlands staatsburger heb je hier alle rechten en plichten, zoals het makkelijker reizen naar het buitenland en stemrecht. Of burgemeester, militair of rechter worden", aldus Van Zandwijk van VluchtelingenWerk.