Oudere Nederlanders moeten hun zorgkosten zelf betalen, eventueel door verkoop van hun huis. Volgens Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg, kan de overheid alle zorgkosten niet meer dragen.

De vergrijzing zal zo veel belastinggeld opslorpen, dat sociale voorzieningen als onderwijs of sociale zekerheid er te veel op achteruitgaan. Deze 'publieke armoede' kan alleen bestreden worden, denkt Bovenberg, als mensen zelf geld opzijzetten voor hun zorgpensioen.

Wat Nederlanders gemiddeld nodig hebben voor kosten voor de zorg aan huis in hun laatste levensjaren, is zo'n 50.000 euro. Volgens Bovenberg moet dit geld opgebracht worden uit de eigen woning.

Jongeren moeten daarom gestimuleerd worden om een huis te kopen. Wie jonger is dan 35 jaar en een huis wil kopen, hoeft minder pensioenpremie te betalen. Dat scheelt veel geld dat in het huis gestoken kan worden.

Het moet ook mogelijk zijn om later in het leven het huis verder af te lossen in plaats van pensioenpremie te betalen. Wie met pensioen gaat, verkoopt zijn huis aan een woningbouwcorporatie. Je hoeft dan niet te verhuizen, maar gaat huur betalen.

De verkoop van het huis levert een groot bedrag op dat gebruikt kan worden voor een 'zorgpensioen': de uitkering gaat omhoog naarmate je meer zorg nodig hebt. Het pensioengeld dat voor het gewone levensonderhoud gebruikt kan worden, is waarschijnlijk minder dan 70 procent van het middelloon waar nu naar gestreefd wordt. "Wie zijn pensioen wil aanvullen, zal erbij moeten gaan werken. Door de vergrijzing moeten we het sowieso met minder doen", zegt Bovenberg.

Huurders bouwen geen zorgpensioen op via een huis, maar kunnen het via pensioenpremie bij elkaar sparen. Voor hen verandert er weinig. Mensen met lage inkomens zullen een beroep kunnen blijven doen op de overheid. Bovenberg verwacht dat uiteindelijk zo'n 25 procent van de Nederlanders de ouderenzorg aan huis niet helemaal zelf zal kunnen betalen. De allerduurste zorg, waarvoor bijvoorbeeld opname in een instelling nodig is, moet volgens hem sowieso door de overheid betaald blijven worden.

Het geschuif met kapitaal gedurende de levensloop moet ertoe leiden dat mensen hun geld optimaal benutten in iedere levensfase. Maar ook voor de banken heeft het volgens Bovenberg grote voordelen. Hoe meer eigen geld er in een huis gestopt wordt, hoe kleiner de kans dat een bank met een restschuld komt te zitten. Banken worden zo veel beter gekapitaliseerd. Er blijft ook meer geld over voor leningen aan het bedrijfsleven.

De pensioenfondsen zullen minder blij zijn, denkt Bovenberg. Die krijgen immers minder premies binnen. Zij moeten meer de verzekeraar gaan spelen. Zij zouden ervoor kunnen zorgen dat de grote bedragen die de woningen opleveren, beheerd en uitgekeerd worden. Pensioenfondsen moeten voorkomen dat mensen geld dat voor het zorgpensioen bedoeld is, er vroegtijdig doorheen jagen.