Achterin de zaal begint een moeder zachtjes te huilen. Dan gooit ze haar hele verhaal eruit, via de microfoon. Hoe ze 24 jaar geleden een huilbaby kreeg. Hoe wanhopig en haatdragend ze werd. En hoe ze het jonge-tje bijna iets had aangedaan.

Intussen is het beklemmend stil in het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht, waar zaterdag een publiekscongres over kindermishandeling aan de gang is. De vrouw reageert op een zojuist vertoonde voorlichtingsfilm over huilbaby's. In de documentaire vertellen ontredderde ouders dat ze ooit op het punt hebben gestaan hun ontroostbare baby flink heen en weer te schudden. De film kweekt begrip. Het ligt niet aan jou, is de boodschap. Maar zoek wel hulp, want de gevolgen van fysiek geweld kunnen voor een baby dramatisch zijn.

Uit onderzoek blijkt dat één op de twintig ouders zijn baby, nog voor deze drie maanden oud is, weleens heeft geschud, gesmoord of geslagen omdat hij bleef huilen. Op de spoedeisende hulp komen jaarlijks veertig baby's binnen die, als direct gevolg van het schudden, ernstig hersenletsel hebben opgelopen.

Jaarlijks overlijden drie à vier zuigelingen aan dit 'shakenbabysyndroom'. De rest van de slachtoffers kampt levenslang met schade, variërend van verstandelijke en motorische handicaps tot en met blindheid en epileptische aanvallen.

Voorlichting helpt, weet de Utrechtse kinderarts Ingrid Russel. Daarom heeft zij de film ontwikkeld, samen met TNO. "Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het aantal gevallen van dit soort hersenletsel met de helft daalt als je ouders tijdig waarschuwt." Ze streeft ernaar om de film het komende jaar aan alle nieuwbakken ouders op DVD mee te geven. De kraamverpleegkundige zal de film met hen nabespreken, om zeker te weten dat de boodschap is overgekomen.

Hoewel de moeder in de zaal haar zoontje decennia geleden spaarde, worstelt ze nog altijd met een schuldcomplex. De onmacht van destijds, het gevoel te falen, en vooral de diepgekoesterde haat: de schaamte daarover is zij nooit kwijtgeraakt. "Laatst vroeg ik aan mijn zoon: 'Ik ben toch niet tekortgeschoten, als moeder?'" Stilte. Opnieuw tranen. Dan verzucht ze: "Had ik deze film maar 24 jaar geleden gezien."

Nederland telt jaarlijks 118.000 gevallen van kindermishandeling
Schoppen, slaan, branden met een sigarettenpeuk, ledematen breken en in kokend water dompelen... De wreedheden die ouders hun kinderen kunnen aandoen, blijken vrijwel onbegrensd.

Jaarlijks telt Nederland 118.000 gevallen van kindermishandeling. Lichamelijk geweld trekt veel aandacht, maar in de meeste gevallen gaat het om sociaal-emotionele verwaarlozing.

Gezinsleden trekken zelden aan de bel. Het zijn vaak mensen uit de omgeving, naast hulpverleners, die tot actie overgaan. Ze moeten grote schroom overwinnen. Zouden ze zich niet vergissen? Of het probleem alleen maar erger maken?

Daarom zijn de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling ingesteld. Bij zo'n AMK hoef je een vermoeden niet meteen te melden, je kunt ook anoniem advies inwinnen. In 2010 is 62.000 keer contact opgenomen met het AMK; in twee derde van de gevallen bleef het bij advies en was nader onderzoek niet nodig.

"We zouden graag zien dat mensen eerder advies vragen", zegt Elise van de Putte, kinderarts in het Wilhelmina Kinderziekenhuis. "In een vroeg stadium kun je thuis beter het gesprek aangaan en voorkomen dat het uit de hand loopt."