Wat doet obesitas met een kind? En waar ging het fout? Dat wilde journalist Inger Boxsem weten. 'Er bleek altijd een gebeurtenis ten grondslag te liggen aan het extreme overgewicht.'

Daniëlle (18) sloeg een keer alle spiegels in huis kapot omdat ze niet naar zichzelf wilde kijken. Melvin (14) werd zo gepest dat hij iedere ochtend smeekte niet naar school te hoeven. Daniëlle en Melvin hebben obesitas. Dat ze te dik zijn zal wel aan hun opvoeding liggen, of het zit in de genen, luiden de vooroordelen. Wat de reden ook is, achter ieder kind met overgewicht zit een verhaal, zag journaliste Inger Boxsem. Samen met fotograaf Wout Jan Balhuizen volgde ze tientallen kinderen die aan een afslankprogramma meededen. Hun ervaringen tekende ze op in het boek VET!, dat deze week werd gepresenteerd.

"Ik wilde weten wat overgewicht met een kind doet, en waar het fout ging. Ook was ik benieuwd of de vooroordelen kloppen", zegt Boxsem, "Of overgewicht bij kinderen bijvoorbeeld alleen in de lagere milieus voorkomt." De sociale klasse speelde bij de groep die zij sprak geen duidelijke rol. Wel lag er altijd een gebeurtenis ten grondslag aan het extreme overgewicht. "Eén jongen die ik sprak, kwam zeventien kilo aan nadat zijn zusje was overleden. En een meisje wier zusje veel aandacht nodig had, begon met snoepen om de eenzaamheid weg te eten."

Bijna alle kinderen die Boxsem gesproken heeft, worden gepest. "Eén jongen zei tegen me: wie dik is en daar niet mee gepest wordt, liegt. En een ander die niet gepest werd, dacht dat zijn klasgenootjes dat wel gedaan hadden als zijn zusje niet was overleden. Hij was gespaard, dacht hij. Door het treiteren daalt het zelfvertrouwen van deze kinderen tot een nulpunt."

Boxsem interviewde ook ouders van te dikke kinderen. Die kampen vaak met een schuldgevoel. "Omdat ze het idee hebben dat ze hun kind een tijdje uit het oog zijn verloren. Ook was het voor hen soms moeilijk om eetregels na te leven. Dan was moeder bijvoorbeeld heel streng maar vond vader dat er best een extra koekje gegeten mocht worden."

Toch zijn ouders niet altijd de enige verantwoordelijke. "Je hebt soms weinig grip op de wereld buitenshuis, waar kinderen op elke hoek een patatkraam tegenkomen. Bij de school van mijn dochter zitten twee koffietenten en een supermarkt om de hoek, waar veel leerlingen in de pauze lekkers halen. In mijn jeugd was dat er niet. Je kunt je kind dus thuis wel aan eetregels houden, maar buitenshuis zijn de verleidingen enorm. Kinderarts Olga van der Baan zei tegen me: In deze maatschappij, met zoveel voedsel en zo weinig beweging, loopt iedereen de kans om dik te worden."

Voor het boek vertelden kinderen en hun ouders niet alleen het verhaal achter het dik zijn, ze werden ook gefotografeerd. "Het duurde even voordat ze dat durfden, want ze schamen zich voor hun lichaam. We hebben benadrukt dat we foto's wilden maken waar ze een keer wél mooi op staan. Deze kinderen zijn niet alleen maar dik. Ze hebben ook dromen. Dat wilden we laten zien."

Inger Boxsem & Wout Jan Balhuizen, VET!, Kosmos Uitgevers, 21,95 euro.


Lisanne Hus (10):
"Ik had geen vriendinnen en daar was ik verdrietig over. Ik ging steeds meer snoepen. Waarom ik dat deed, weet ik eigenlijk niet. Als ik snoep, word ik dikker. Mijn favoriete snoepjes zijn colaballen van Napoleon. Op een gegeven moment werd ik steeds ronder en als ik naar andere kinderen keek, zag ik niets. Als ik mijn buik zie, word ik verdrietig. Het lijkt wel of ik steeds dikker word en ik ben bang dat steeds meer mensen me gaan uitlachen. Ze zeggen 'dikke' tegen me terwijl ik helemaal niets tegen hen deed."

Corine Hus, moeder van Lisanne:
"Ik zou het ook wel anders willen voor haar. Dan kun je bijvoorbeeld ook leukere kleding kopen, want dat is nu natuurlijk een rampenplan. Toen ik trouwde, was ik net zestig kilo en dat weegt Lisanne nu bijna. Op een gegeven moment groeide ze op een vrouwelijke manier. Ze ging ruiken met zweten en dat vond ik niet leuk, ze is nog hartstikke klein. Het kwartje is nog niet helemaal gevallen. Het tussendoortje dat ze mee naar school neemt, is soms een appel, maar toch weer geregeld een koek."

Melvin de Jong (14):
"Ik weet niet meer waarom het pesten is begonnen. Nu gebeurt het niet meer. Ik bijt nu van me af. Maar eerst was ik stil en zei ik niks terug. Er is van alles gebeurd, ik ben getrapt, geslagen met een fietspomp. Na school stonden ze me met zijn allen op te wachten. Daardoor ben ik gaan eten, ik ben een echte frustratie-eter. Dan had ik weer een rotdag gehad en kwam ik thuis: pakte ik chips, chocola."

Sylvia de Jong, moeder van Melvin:
"Je ziet het niet hè, dat je kind zo dik wordt. Het gaat geleidelijk. Pas toen Melvin in groep 8 zat en ik op de kinderafdeling niet meer terecht kon voor zijn broeken, dacht ik: nu moet er wat gebeuren. Melvin was zo vaak verdrietig. Als moeder wil je dat niet, je wilt dat je kind blij is. Dus nam ik weleens een milkshake voor hem mee als hij uit school kwam of een snoepje. Maar nu doe ik dat niet meer, ik geef hem nu een knuffel."

De fragmenten over de families Hus en De Jong komen uit het boek.