Gemeenten hebben nog steeds een grote achterstand bij de huisvesting van ex-asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen en uit een azc moeten vertrekken. Dat ondanks de waarschuwing van minister Leers (asiel), toezicht van provincies en extra inspanningen.

De achterstand bedraagt 2000 plaatsen. Daar komt voor de eerste helft van 2012, evenredig verdeeld over 418 gemeenten, een nieuwe taakstelling van 4000 bij. Leers heeft de gemeenten opgedragen het totaal van 6000 mensen per 1 juli te huisvesten, provincies moet daarop toezien. Als de provincie die taak verwaarloost, grijpt het Rijk in, zo dreigt de minister.

"We worden op de huid gezeten door de minister, maar we doen er al van alles aan", zegt Sjoerd Heijning, lid van Gedeputeerde Staten in Zeeland. "We hebben woningen genoeg. Aan ons ligt het niet. Dat zullen we de minister kort en krachtig laten weten."

Volgens Heijning verwijst het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) slechts mondjesmaat verblijfsvergunninghouders naar Zeeland. "De minister kan toch niet van ons verlangen dat we ze zelf uit Amsterdam ophalen? Gemeenten gaan wel naar azc's toe om zichzelf aan te prijzen. Het lijkt wel alsof ze soms als een soort plaatselijke VVV toeristen proberen te lokken. De praktijk is gewoon dat veel ex-asielzoekers helemaal niet naar een uithoek als Schouwen-Duiveland of Sluis willen, en ook niet naar steden als Vlissingen of Middelburg."

Noord-Brabant heeft als provincie de grootste achterstand (360 plekken), opvallend is dat Friesland met vier gemeenten in de toptien staat. Op die ranglijst staat Súdwest-Fryslân (Sneek, Bolsward) met een achterstand van 125 plekken bovenaan. De gemeente heeft inmiddels iemand in dienst genomen om de achterstanden weg te werken. "Hiervoor zullen creatieve oplossingen gevonden moeten worden", stelt de gemeentewoordvoerder. Súdwest-Fryslân zegt dat de problemen komen doordat er weinig doorstroming is in huurwoningen en dat de gemeente niet alle beschikbare huizen meteen wil claimen: "Er staan ook anderen op de wachtlijst".

De Taskforce Thuisgeven, onder voorzitterschap van Ed Nijpels, adviseerde het kabinet vorig jaar om vergunninghouders sneller te huisvesten. Zij kunnen dan eerder beginnen met hun integratie en inburgering. Daarnaast scheelt het de overheid 25 miljoen euro aan opvangkosten, als asielzoekers snel verhuizen van azc naar een reguliere woning.

In de nieuwe procedure die de commissie van Nijpels voorstelt, krijgt een gemeente een vergunninghouder of gezin toegewezen. De gemeente moet dan binnen tien weken een geschikte woning beschikbaar stellen. Vergunninghouders kunnen een aangeboden huis niet weigeren. Als ze dat wel doen, moeten ze zelf op zoek, en eindigt de opvang in het azc. "De vrijblijvendheid moet stoppen.", zegt een woordvoerder van Leers.

De achterstand is niet alleen te wijten aan de ex-asielzoekers, stelt het ministerie. "In provincies als Zeeland en Friesland willen krimpgemeenten heel graag gezinnen huisvesten, om bijvoorbeeld hun school of buurtsupertje draaiende te houden. Maar hun eengezinswoningen zijn veel minder geschikt voor alleenstaanden of jongeren. Het aanbod past niet altijd. Dat moet dus ook beter op elkaar worden afgestemd."

Dat laatste probleem herkent en erkent Súdwest-Fryslân. "Wij hebben vooral eengezinswoningen beschikbaar, terwijl er in azc's vooral alleenstaanden zitten. Die kunnen onze grotere woningen niet betalen."