Wateroverlast voor dummies: over kwel, wel en balgstuw

Nu de dijken kraken, duiken ze overal op: woorden die met water te maken hebben, maar die je eigenlijk zelden hoort. Het water wast, het water wordt gespuid, maar wat doet het dan eigenlijk? Waterstaatkundig jargon op een rij.

Spuien: het krachtig laten wegstromen van water uit ondergelopen polders of plassen achter de dijk. Het water stroomt via buizen door de dijk, maar dat kan doorgaans alleen als het eb is. Dan staat het water op zee lager dan het water achter de dijk. Deze week was het ook bij eb niet mogelijk om te spuien omdat de zee te hoog was. Overtollig water kon niet weg, waardoor de druk op verder weg gelegen dijken toenam.

Intergetijdengebied: gebied dat bij laag water droog komt te liggen en bij hoogwater overstroomt. Overtollig water kan via spuibuizen de zee in lopen. In het Waddengebied ook wel kwelders, in Zeeland schorren en in Zuid-Holland gorzen genoemd als de grond alleen bij springvloed onderloopt.

Waterbergings- of retentiegebieden: aangewezen polders die waterschappen bij hoogwater gecontroleerd laten volstromen. Waterschappen in het noorden van het land lieten deze week meerdere aangewezen polders vollopen. Boeren moesten hun vee in allerijl weghalen. Een achtergebleven paard zorgde in de Kropswolderbuitenpolder bij Hoogezand voor vertraging. Het laten vollopen van gebieden werd in het verleden in militaire kringen toegepast om de vijand te snel af te zijn. Zo bliezen de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog twee gaten in de dijk van de Wieringermeer waardoor de polder onderliep.

Balgstuw: keersluis van rubber die zich opblaast als een waterballon. Lijkt op een dikke buik in het water, vandaar de naam. De balgstuw bij Ramspol die Zwolle en omliggende plaatsen tegen IJsselmeerwater moet beschermen werd eergisteren opgeblazen, maar kon dezelfde dag weer leeglopen.

Coupure: gat of onderbreking in een dijk bedoeld voor weg of spoor. Dreigt het gebied te overstromen, dan wordt het gat gedicht. De coupure in het Noord-Hollandse Den Oever werd deze week uit voorzorg met balken gesloten in verband met hoogwater op het IJsselmeer.

Kwel: grondwater dat onder druk naar boven komt. Sloten achter de dijk vangen het kwelwater doorgaans op en voeren het af, maar bij hoogwater treden die sloten buiten hun oevers.

Wel: adertje in een dijk waardoor water stroomt. Niet erg, zo lang er geen zand meestroomt dat de ader groter kan maken. Zo'n gat valt te stuwen met zandzakken, ook wel opkistengenoemd.