Drs. Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Tilburg School of Theology −
02/12/11, 16:01
© anp
opinie
Zwarte Piet laat zich niet bleken. Wie dat uit naam van politieke correctheid toch probeert, morrelt aan ons cultureel erfgoed. Zo is tolerantie niet bedoeld.
Tijdens de intocht van Sinterklaas in Amsterdam en Dordrecht arresteerde de politie vorige maand een aantal demonstranten. Zij protesteerden tegen de 'witte' Sint en de 'zwarte' Pieten. Puur racisme, was de aanklacht.
Pijnlijk, want de oude katholieke heilige heeft het al zo zwaar. In plaats van kruizen sieren nu mijtertjes zijn liturgische kleding.
De steeds weer oplaaiende discussie over het racistische gehalte van het Sinterklaasfeest staat volgens mij niet op zich. Het is een symptoom van een dieper liggend maatschappelijk onbehagen, een onbehagen dat we proberen te bedekken onder de modieuze term 'tolerantie'.
Kerststallen in winkels en op dorpspleinen staan onder druk - niet-christenen zouden er aanstoot aan kunnen nemen. Weigerambtenaren worden ontslagen. Ritueel slachten is verboden.
Twee kanten
Het probleem met 'tolerantie' is dat het twee kanten op kan worden gebruikt. We moeten zo tolerant zijn geen beelden of teksten te gebruiken die anderen zouden kunnen kwetsen. Volgens die logica moeten we Zwarte Pieten dus verbieden, net als hoofddoekjes.
We kunnen ook zo verdraagzaam zijn dat we aan kerststallen en ritueel slachten ruimte geven - hoe 'achterlijk' we dergelijke gebruiken ook vinden.
Het woord 'tolerantie' komt van het Latijnse woord voor 'dragen' (tolle). Het heeft dus iets te maken met '(ver)dragen'. De Amerikaanse tekenaars Trey Parker en Matt Stone hebben de fijngevoeligheid hieromtrent treffend onder woorden gebracht. Met hun wereldberoemde satirische serie SouthPark nemen ze de westerse maatschappij genadeloos op de hak.
Discriminatie
In de aflevering Death Camp of Tolerance (http://www.southpark.nl/clips/sp_vid_153717/) provoceert de homoseksuele docent mr. Garrison zijn schoolkinderen door tijdens de lessen met zijn partner (toepasselijk mister Slave genoemd) allerlei seksuele handelingen te verrichten.
De docent hoopt ontslagen te worden en vervolgens de school wegens discriminatie tonnen lichter te maken.
Als de kinderen hun afschuw uitspreken, worden ze door de 'tolerante' ouders naar een 'tolerantiekamp' gestuurd, waar ze leren alles en iedereen onvoorwaardelijk te accepteren. Geen enkele SouthParker durft iets van Garrisons gedrag te zeggen uit angst 'intolerant' te worden genoemd.
Als Garrison zelfs een emancipatieprijs toegekend krijgt, slaat ook hij door: 'Kijk, iets tolereren betekent niet dat je het er ook mee eens moet zijn.'
Pisnijdig
'Tolerantie betekent dat je er mee moet leren leven. Je tolereert een jankend kind naast je in het vliegtuig. Je tolereert een verkoudheid. Maar het kan je nog altijd pisnijdig maken.'
En hier snijdt SouthPark een gevoelig punt aan. Verdraagzaamheid is namelijk inderdaad niet hetzelfde als het ergens mee eens zijn.
Beleidsmakers, opinieleiders en politici verbergen zich achter het modieuze begrip tolerantie, maar doen in feite alleen aan van schijntolerantie: de angst om een ander te grieven.
Ruimte gunnen
Bij echte verdraagzaamheid geef je juist zoveel mogelijk ruimte aan het anders-zijn van de ander. Je hoeft het niet met de ander eens te zijn om hem die ruimte te gunnen. Bovendien verberg je religieuze uitingen als kerken, moskeeën, hoofddoekjes niet achter de voordeur, noch probeer je ze religieus te castreren.
Ook tolereer je in een echte verlichte samenleving het Sinterklaasfeest - hoe achterlijk en achterhaald je die hele show ook vindt.
De Zwarte Piet en een witte Sinterklaas zijn ongewild de zoveelste lakmoesproef voor de verdraagzaamheid van onze samenleving. Als we ons cultureel erfgoed al moeten aanpassen aan de politieke correctheid van nu, dan is onze zogenaamde tolerantie geen knip voor de neus waard.