Kinderen en ouders lijden aan een overdosis Sint, vindt pedagoog Emmeliek Boost. Een moment om bij te komen is er niet, want voor je het weet is het - met een beetje pech - drie dagen kerst. In haar workshop tegen decemberstress adviseert ze om het simpel te houden. "Keer terug naar de essentie."

Een kinderhand is gauw gevuld, maar veel hulpsinterklazen lijken zich daar niets van aan te trekken. Daarom sloot Linda Klaver (30) een deal met haar familie: drie cadeaus van maximaal tien euro per kind. "Ik heb gezegd: Zo doen we het, anders komen wij niet."

Prijsafspraken over pakjesavond, het is een manier om de bergen speelgoed die Sint voor je kroost meebrengt enigszins een halt toe te roepen. Ghislaine (45) kent het trucje ook, maar heeft zich er inmiddels bij neergelegd dat haar sinterzussen het afgesproken budget altijd overschrijden: "Zij hebben een andere portemonnee dan ik." Toch weer bergen nieuw speelgoed dus in december.

Meer dan één avond
Linda en Ghislaine, beiden moeder van twee kinderen, treffen elkaar tijdens de workshop 'Voorkom decemberstress' bij de Opvoeddesk in Laren. Zo'n 'overdosis Sint' kan behoorlijk wat stress veroorzaken, weet pedagoog Emmeliek Boost, die de workshop al tien jaar verzorgt. Stress, zowel bij kinderen als ouders.

Het sinterklaasfeest is immers allang niet meer beperkt tot één heerlijk avondje. Kinderen komen de goedheilligman deze weken overal tegen: op school, bij de opvang, het voetbal, in het winkelcentrum en op het werk van papa en mama. En ook hun schoen wordt op de gekste plaatsen gevuld.

De pedagoog noemt zichzelf 'groot fan' van de Sint, maar verlangt wel eens terug naar de tijd dat hij nog schaars was. "De vroegere Sint in de Amsterdamse Bijenkorf was zo gek nog niet. Echt een bezienswaardigheid. Maar nu je hem overal de hand kunt schudden, komt die man veel te dichtbij in het leven van kinderen."

Bezoekschema
Na het sintspektakel is het nog niet gedaan met de stress, want daarna wacht ook nog het kerstfeest. Bij Ghislaine thuis compleet met pakjes onder de boom en een strak bezoekschema: kerstavond met vrienden, Eerste Kerstdag bij haar ouders, Tweede Kerstdag bij haar schoonmoeder en Derde Kerstdag bij haar schoonvader.

Al met al een hoop geregel en gesleep. "In december word ik altijd geleefd en ik ben wel eens bang dat mijn kinderen daar ook een tik van meekrijgen", zegt Ghislaine, die achteraf toch maar liever niet met haar achternaam in de krant wil, om nog meer decemberstress te voorkomen.

Zonde, vindt Boost. "De feestmaand is bij uitstek bedoeld om het samen goed te hebben, in alle rust en eenvoud." Op haar workshop zijn deze maandagavond in november veertien moeders afgekomen, voornamelijk dertigers en veertigers met nog 'gelovige' kinderen.

Manipulatief
Boost ontvangt hen met speculaasmuffins en vrolijke sinterklaasliedjes en steekt hen allereerst een hart onder de riem: "De decembermaand vraagt veel van jullie. Je moeder was wellicht ook druk tijdens de feestdagen, maar had er geen baan bij en hoefde niet voor ieder kind naar crèche en school om ook daar nog een pakje in elkaar te knutselen." En dan: "Nou, brandt maar los. Waar hebben jullie deze dagen zoal stress van?"

"Van het Sinterklaasjournaal", roept Sabine Klaver (32), Linda's zus. "Heel manipulatief en pedagogisch erg onhandig", vinden de zussen. Want wie zich niet via de website van het Sinterklaasjournaal heeft ingeschreven in het grote boek, dreigt dit jaar zijn pakjes mis te lopen. Leg je kleuter maar eens uit dat je je mailadres liever niet prijsgeeft aan mogelijke spam van Sint.

Reclames
Boost glimlacht. "Tot een jaar of vier kunt je het Sinterklaasjournaal nog heel goed weren uit je woonkamer. En als het teveel onrust teweeg brengt bij je kinderen, kun je het daarna alsnog beperken tot twee, hooguit drie keer per week. Aan jou de keus."

Ghislaine vindt vooral de reclame dramatisch, het gegil van haar dochter maakt haar gek: "Mama, mama, kom snel kijken, dat wil ik hebben!" "Jij zou gebaat zijn bij Uitzending Gemist", concludeert Boost. "Dan ziet je dochter al die reclame niet."

En laat je ook als ouder vooral niet leiden door de reclame en het lijstje van je kind, zegt Boost. "Maar ga op zoek naar een cadeau dat werkelijk bij haar past. Dan ben je pas echt een goede Sint." Ook adviseert ze het feest op te bouwen met de leeftijd van het kind. Waarom zou je voor een zesjarige je complete familie optrommelen? Dat kan altijd nog als je kind zeven of acht is."

Uitgeklede Sint
De pedagoog laat de stressfactoren even voor wat ze zijn (familie, partners, deadlines op het werk, de buitensporig grote schoencadeaus in andere gezinnen) en vraagt de moeders eens stil te staan bij hun eigen jeugdherinneringen. En daarmee bij de vraag wat ze hun eigen kind door willen geven tijdens de feestmaand.

"Wat wil je met jouw Sint bereiken? Als gezelligheid je doel is, dan is één gezelschapspel voor het hele gezin samen misschien wel het meest logische cadeau. En met het briefje of gedicht dat je eraan hangt zet je je kind in het zonnetje en schenk je veel meer dan met het pakje zelf." Ja, zo'n uitgeklede Sint vereist wel dat je op het schoolplein stevig in je schoenen staat. "Maar waarom zou je je gek laten maken door wat andere ouders doen?"

Om tot de essentie door te dringen, krijgen de moeders van Boost meteen een lesje 'winterfeesten'. Want die draaien in haar optiek allemaal om basiswaarden als geven en schenken. Dat begint al met Sint Maarten.

Ontvangen en geven
Ook Sinterklaas, de bisschop van Myra, getuigde van een enorme barmhartigheid. "Deze man ging langs bij kinderen in nood en gaf in het geheim waar zij behoefte aan hadden. Door Sints boodschap te vieren, leert het jonge kind eerst te ontvangen, om daarna zelf te kunnen geven. Geen bergen speelgoed, maar het feest zélf. En als het oud genoeg is, gaat het kind delen in het geheim en wordt hij zelf ook een schenker."

Aan het eind van de workshop gaan er nog wat praktische tips over tafel. Linda wil graag weten hoe vaak andere kinderen hun schoen mogen zetten. "En kan daar niet één lijn in getrokken worden?" Ze kijkt de kring rond en concludeert dat de meeste moeders een keer per week aanhouden. "Mij lukt dat niet, het is maar net hoe mijn pet staat", verontschuldigt Ghislaine zich. Boost: "Tja, de Sint komt niet overal op hetzelfde moment voorbij." Maar iets meer uniformiteit in het type schoencadeautjes vindt ook de pedagoog wel op zijn plaats. "Een Wii hoort absoluut niet thuis in een schoen."

In de cursusmap die de dames meekrijgen zit een tiplijst van maar liefst zes pagina's. Maar ook het recept van de speculaasmuffins en kortingsbonnen van Bart Smit en de plaatselijke schoenwinkel. Zou je geen afgetrapte schoen mogen zetten? De stress slaat alweer toe.

Decemberfeesten in musea

Tentoonstelling 'Hoort wie klopt daar?', Museum In De Zevende Hemel in Apeldoorn toont een grote collectie oude sinterklaascuriosa. t/m 4 december. In hetzelfde museum is van 10 december t/m 12 januari de tentoonstelling 'Oude kerstversieringen' te zien. Info: museumindezevendehemel.nl

Tentoonstelling 'Uit de schatkamer van Sinterklaas' in Huis Van Gijn te Dordrecht. Wil je weten hoe het sinterklaasfeest vroeger werd gevierd? Samen met Archiefpiet is een keuze gemaakt uit de meest bijzondere bezittingen van de Sint. t/m 6 december. Na die datum is er ook aandacht voor Kerstmis, Oud & Nieuw en Driekoningen. Info: www.huisvangijn.nl

Expositie 'Ooh...kom er eens kijken' in de Zaanse Chocoladefabriek in Zaandam geeft een gevarieerd beeld van de Sint: als heilige, huwelijksmakelaar, volksheld en kindervriend. t/m 9 december. Info: www.bakeryinstitute.nl

Tentoonstelling 'Geheimen van Sint Nicolaas' - Flipje & Streekmuseum in Tiel. Een tentoonstelling uit de collectie van Frits Booy, de kenner van Sint Nicolaas. Met veel oude boeken, curiosa en het oudste Sint Nicolaaskostuum uit Tiel. t/m 8 januari 2012. Vandaag en morgen speciale rondleidingen. Info: www.streekmuseumtiel.nl

'Voorkom decemberstress' - tips uit de workshop

Minder = meer

Maak vooraf heldere afspraken met (ex-)partner, familie en school over hoe Sinterklaas en kerst worden gevierd. Stem één goed cadeau onderling af en bepaal samen het aantal cadeautjes.

Stel een eventueel bezoek van de Sint aan jouw huis uit, totdat je kind zo'n 5 of 6 jaar is.

Houd het aantal sint- en kerstvieringen beperkt. Je kind hoeft dus niet mee naar het werk.

Creëer overzicht door gebruik te maken van een weekplanner of gezinskalender: je kind weet dan precies wanneer de schoen gezet mag worden, wanneer het pakjesavond is en wanneer en bij wie er kerstfeest wordt gevierd.

Zet niet meteen de kerstboom op als de Sint net weg is. Kinderen vallen dan van het ene ritueel in het andere. Maak de overgang geleidelijk, bijvoorbeeld met het boek 'Sinterkerst' van I. en D. Schubert (Lemniscaat) of 'Het Sinterklaasboek/Het Kerstboek' van Jaap ter Haar (Ploegsma).

Richt het kerstdiner zo in dat het diner tussenpauzes heeft, breng tijd in beeld en geef kinderen tekenpapier, een spelletje of lees tussendoor wat voor.

Gaat het niet helemaal zoals je dacht? Relax, er is altijd een volgend jaar.

Ingewijd in de legende

Sabine Klaver (32) vond het een verschrikkelijke deceptie toen ze van haar broer hoorde dat Sinterklaas niet bestaat. "Nu ben ik zelf moeder en heb ik echt de neiging mijn zoon Gijs (3) te vertellen dat het allemaal fake is."

Emmeliek Boost, pedagoog: "Blijkbaar ben jij niet goed begeleid in het niet-bestaan."

Het kan volgens Boost ook anders. "Tussen de 6 en 8 jaar gaan de meeste kinderen aan het bestaan van de Sint twijfelen. Je hoeft in die fase als ouder geen eenduidig antwoord te geven. Je redt het prima met een wedervraag: 'Waarom denk je dat?' Wacht met de waarheid totdat er duidelijk signalen komen. In groep 6 wordt verwacht dat kinderen niet meer geloven. Zorg dat je dan de sintlegende rond de herfstvakantie uitlegt en dus niet vlak voor de aankomst van Sint.

Soms reageren kinderen teleurgesteld. Vertel dat zij nu zelf zo groot zijn dat zij ook een Sint kunnen zijn voor anderen. Met grapjes, surprises en kleine attenties. Zo wordt duidelijk dat het de moeite waard is om eerst 'heilig te geloven' om daarna de sintgedachte ook weer door te geven."

• 
  De kerstmarkten in Duitsland zijn erg populair onder Nederlanders. © anp