Hé, jij bent politie, hè?

Het kabinet wil criminele jeugdgroepen aanpakken. Trouw liep een maand mee met de politie in Den Haag, waar de Bende van de Delftselaan opereert.

De negenjarige Yassin fietst op woensdagmiddag met twee vriendjes op het drukke Hobbemaplein, in de Haagse Schilderswijk. De wijkagent, gekleed in burger, loopt langs. De jongen kent de agent bij zijn voornaam en groet hem. "Moet je niet op school zijn?", vraagt de brigadier lachend. Waarop de basisschoolleerling zegt: "Het is woensdag, we zijn vrij. Dat weet u toch wel?" De buurtagent zegt 'dat het inderdaad woensdagmiddag is' en vraagt aan Yassin of hij sport. "Voetbal", antwoordt het ventje, waarop de wijkagent zijn duim omhoog steekt en zegt: "Goed zo, jongen, sporten is goed. Dat houdt je van de straat. Veel succes!" Yassin (die in werkelijkheid anders heet) lacht en fietst verder.

De Kameleon
Zo op het eerste gezicht een onschuldig tafereel dat al generaties zo gaat. Vroeger was het de veldwachter die de jongens bij naam kende en ook hun ouders. Nu is het de wijkagent die veel mensen in de buurt kent en die ook bekend is bij iedereen. "Maar niets in de wijk is zoals het lijkt", zegt de politieman. "Het is geen aflevering van 'De Kameleon' met de goede kwajongens Hielke en Sietse Klinkhamer. Was het maar zo dat de politie de status van de veldwachter van weleer had. Hier is het allemaal veel gecompliceerder. Dat zul je de komende tijd wel merken."

Hij doelt op het beeld dat mensen van buiten de wijk over de Schilderswijk hebben. Inderdaad, het gaat beter in de wijk dan vijftien jaar geleden. Maar goed is het nog lang niet. Het gaat met kleine stapjes, zegt de wijkagent. "Eén stap vooruit, twee stappen achteruit, en dan weer een stapje vooruit."

Project Mammoet
Dit jaar loopt in de Schilderswijk het zogeheten 'project Mammoet'. Dat wordt uitgevoerd door een team van het wijkbureau De Heemstraat en een team van de bovenregionale recherche van de politie Haaglanden. De politieteams werken samen om twee jeugdgroepen in de wijk aan te pakken. Eén daarvan is een overlastgevende groep met jongens van Marokkaanse, Turkse en Surinaamse afkomst. Maar nummer één in dit project is de andere bende, namelijk die van de Delftselaan, die louter uit Marokkanen bestaat.

Die geeft niet alleen overlast in de buurt, maar is ook crimineel. De leden verdienen hun geld met stelen: ze roven, zetten kraken en breken in. Tot ver buiten de wijk. Ze lijken niet gewelddadig, maar de bewoner die ze in hun huis aantreft, heeft een probleem. Hun leeftijd: veertien tot 29 jaar.

Trots
De Bende van de Delftselaan staat bij politie, justitie en gemeente bekend als één van de meest criminele jeugdgroepen in Den Haag. Zelfgemaakte clipjes op YouTube met foto's, filmpjes en rapmuziek bewijzen dat de leden van de jeugdbende daar zelfs trots op zijn. 'DSL', dat staat voor Delftselaan, is hun territorium. In de praktijk staat DSL ook voor de hele buurt rondom de laan. Die is berucht. Iedereen die zich op straat vertoont, wordt gezien. Alle auto's, nieuwe agenten en alle jongeren zijn bekend bij 'DSL'. Vanuit de voetbalkooi in het 'epicentrum' van de Delftselaan houden de bendeleden alles in de gaten.

Anderen noemen de DSL'ers 'hyena's', 'roofdieren', 'opportunisten' en 'respectloos', 'meedogenloos' en 'gewetenloos'. "Ze intimideren. Ze pakken je van achteren, zonder dat je het merkt, als je kwetsbaar bent. Erecodes kennen ze niet. Alles voor het geld en hun winst", wordt in de wijk over ze gezegd. "En als je ze in de weg loopt, heb je een baksteen in je nek."

Territorium
DSL noemt zijn territorium al jaren 'Rwanda', naar het Afrikaanse land waar een wrede burgeroorlog tussen de Hutu's en Tutsi's woedde. Dit verhaal kent al meer episodes. Inmiddels zeggen de DSL'ers dat het tijd is voor 'Rwanda 3' en als die generatie bendeleden wordt opgerold, zoals nu het geval is na een reeks arrestaties, volgt 'gewoon Rwanda 4'. Maar hoe weten ze dat zo zeker?

Yassin
Daarvoor moeten we even terug naar de negenjarige Yassin op het Hobbemaplein. Op het eerste gezicht een leuke knul, vriendelijk en goedlachs. Maar er is ook een andere kant aan zijn verhaal. Hij is de jongste van drie broers. Zijn beide broers hebben in de gevangenis gezeten, zij hoorden bij DSL. Ze maakten de buurt onveilig, roofden en sloegen mensen in elkaar. De ouders hebben tot nu toe geen controle over de jongens. Dat slechte voorbeeld ziet Yassin.

Maar hij ziet niet alleen de negatieve kant van de criminaliteit met de gevangenissen, blauwgeslagen ogen, wapens of een huilende moeder die haar zoons niet meer herkent van vroeger. Hij ziet ook de Mercedes waarin zijn oudste broer rijdt. De dure merkkleding (Armani, Dolce&Gabbana) van zijn andere broer, die schoenen van Prada draagt en de nieuwste smartphones omruilt alsof het om knikkers gaat. Yassin leert dat hij om geld te verdienen niet naar school hoeft, maar dat hij zich alleen maar bij de jongens in de buurt hoeft aan te sluiten.

Hiërarchie
DSL is geen zwaar hiërarchisch georganiseerde bende. Het is volgens de analisten van de politie Haaglanden een 'netwerk van jongens, als los zand'. Ze smeden gelegenheidscoalities, die voortdurend van samenstelling wisselen. De rekrutering begint al op jonge leeftijd.

Het bewijs daarvoor is op straat te vinden. De wijkagent loopt iets verder in de buurt van de Rozenburgstraat. Hij praat daar met een paar Turkse ondernemers. Op een gegeven ogenblik rijdt daar een Marokkaans jongetje voorbij van hooguit zeven jaar die ineens naar de wijkagent - nog steeds niet in uniform - roept: "Hé, jij bent politie, hè'? Ik weet het wel, jij bent politie."

Uit politieonderzoek blijkt dat zulke jochies al een functie hebben in de structuren van de jeugdgroepen. Deze kleine jongens laten de grote jongens van de bendes weten waar politiemensen rondlopen. Sommige van deze jonge rekruten herkennen de agenten zowel in uniform als in burger, zo ook deze wijkagent.

In ruil voor die informatie krijgt het ventje snoep of gratis blikjes drinken waar hij van zijn ouders waarschijnlijk geen geld voor krijgt, of waar ze geen geld voor hebben.

De inlichtingen die de grote jongens van hem krijgen, zijn waardevol. Want wie weet, zijn ze ergens mee bezig waar ze geen politiepottenkijkers bij kunnen gebruiken. Dan is het toch handig om te weten of de politie in de buurt is. Nog geen zeven jaar en nu al informant van de bende, maar nog niet crimineel. Nog even en hij wordt verleid tot het grotere (criminele) werk.

Zo zijn er ook oudere informanten. In de wijk rijden bijvoorbeeld bendeleden rond die controleren of er verkeerscontroles zijn. Dat geven ze dan zo snel mogelijk door, waarop andere leden weten waar ze niet langs moeten rijden. Bij zo'n politiecontrole worden kentekens en identiteitspapieren gecheckt, terwijl de jongens zoveel mogelijk anoniem willen blijven. Daarnaast kunnen verdachte zaken in de auto worden aangetroffen, zoals een breekijzer, koevoet, handschoenen en bivakmutsen.

Onschuldige klusjes
Het werk in de jeugdgroep begint bij dat soort onschuldige klusjes. Vervolgens is het zaak voor zulke jongens om zich echt in de groep omhoog te werken. DSL lijkt in de verste verte niet op de gangs zoals die in de Verenigde Staten. Maar het is wel zo dat een aspirant-lid in de Haagse groep er, net als in de VS, wat voor over moet hebben om erbij te horen. Zo moeten de jongens - meisjes zitten er niet bij - bewijzen dat ze hun mond kunnen houden tegenover buitenstaanders, onder wie de politie.

Daarbij moeten de bendeleden sterk zijn en goed van conditie, zodat ze onder meer kunnen inbreken, maar ook snel kunnen vluchten als ze worden betrapt. Jongens uit deze groep trainen ook geregeld samen in sportscholen, bijvoorbeeld in kickboksen en andere zwaardere vechtsporten. Ook lopen ze samen hard in het Zuiderpark of langs het strand van Scheveningen. De 'kleine' jongens drinken af en toe wat of blowen soms. De 'grote' jongens houden hun lijf gezond en blijven dan ook van de alcohol en drugs af. Ze moeten scherp blijven, altijd alert zijn.

Intimidatie
DSL'ers moeten ook tegenover de rest en de buurt tonen dat ze de baas zijn in hun Delftselaan. Dat doen ze door te intimideren. Buurtbewoners zeggen dat de blikken van deze jongens 'echt' kunnen doden, 'vol haat en tergend diep, zodat niemand iets tegen ze durft te doen'. Van sommigen is bekend dat ze thuis voor de spiegel oefenen om boos te kijken. Anderen toetsen hun intimiderende blik bij andere DSL'ers. Als die niet voldoet, worden ze uitge- lachen en komen ze even geen treetje hoger.

Intussen stelen ze scooters, auto's, beroven ze mensen van hun tassen en sieraden. De 'grote' ervaren leden breken in bij bedrijven, plegen roofovervallen en zetten snelkraken in supermarkten om sigaretten te stelen. De buit wordt korte tijd opgeslagen tot er een koper voor is. De heler zorgt ervoor dat het spul verder wordt verhandeld, waarna scooters, auto's, elektronica en sieraden weer op de markt komen. Het geld gaat op aan kleren, telefoons, schoenen, familie en Marokko.

De meeste 'grote' DSL'ers zitten nu vast. Die zijn de afgelopen periode opgepakt. Binnenkort verschijnen de jongens die nog vastzitten voor de rechter. Of die arrestaties en eventuele veroordelingen indruk maken op aardige knullen als Yassin is de vraag. Voordat hij het beseft, kan hij er zomaar middenin zitten.


Project Mammoet
Tijdens deze kabinetsperiode moeten worden aangepakt. Maar welke criminele jeugdgroepen zijn er en hoe kun je zo'n bende aanpakken?

Om antwoord op die vragen te krijgen draaide Trouw met instemming van de politie Haaglanden een maand lang mee met het project 'Mammoet', dat zich richt op twee jeugdgroepen in de Haagse Schilderswijk, en sprak met wijkagenten, rechercheurs, experts, buurtbewoners, ondernemers, verdachten en veroordeelden.

Het grootste deel van het onderzoek voor deze reportagereeks gebeurde op straat, in de Haagse Schilderswijk, op de Delftselaan, bij winkeliers, caféhouders en bij gezinnen thuis. Enkele bronnen vertelden hun verhaal anoniem uit privacyoverwegingen en uit angst voor hun veiligheid.