INTERVIEW - Ze legden hun pasgeboren baby op de groentemarkt, tussen kratten met kool en wortel. Maar niet achteloos, vertelt een Chinese moeder in 'Long wait for home', een film van de Chinese Amerikaan Changfu Chang. Bij de baby staken zij en haar man een gevulde melkfles, muntstukken en een briefje: 'Konden we u maar bedanken voor het adopteren van ons kind'.

Als documentairemaker raakte Chang elf jaar geleden op het spoor van Chinese ouders die hun kinderen te vondeling legden. Omdat ze te arm waren om hun kind te voeden of te laten opereren, of liever een jongen wilden. Chang volgde ook tientallen Amerikaanse adoptieouders én een Nederlands ouderpaar tijdens hun zoektocht naar de Chinese wortels van hun kind.

Succes niet gegarandeerd
Is zo'n zoektocht een goed idee? Ja, vindt Chang, die zaterdag in Vleuten een lezing gaf. Al is succes bepaald niet gegarandeerd. "En wat je wél vindt, is lang niet altijd leuk."

In zijn documentaires en essay 'Gedachtes over de zoektocht naar geboorteouders' laat Chang zien op welke narigheid adoptieouders kunnen stuiten. "Stel dat je je dochter altijd hebt verteld dat ze op een bepaalde dag jarig is. Want dat stond op het briefje dat haar biologische ouders bij haar hadden achtergelaten. Tijdens de zoektocht ontdek je dat het briefje nooit heeft bestaan, dat het later in elkaar geflanst is. Ook blijkt dat ze eerst door Chinezen geadopteerd was, en dat die haar vervolgens óók afstonden..."

Diepe behoefte
Zo'n ontdekking is zwaar voor een kind, dat haar hele identiteit op die valse informatie gebaseerd had. En toch raadt Chang zo'n zoektocht aan? "Ja, omdat het een diepe behoefte is van een kind om zijn geschiedenis te kennen. Anders kan je kind daar problemen mee krijgen. Ik ken zeker twee dozijn adoptiestellen die in China hebben gezocht. Geen van hen heeft daar spijt van."

Het blijft extreem moeilijk om in China sporen te traceren. Maar als dat wel lukt, hoe zien die Chinese ouders er dan uit? Als gewone mensen, stelt Chang, met heel gewone verlangens: "Ze willen een goed leven leiden, met een goed gezin. Het verschil is dat zij de hartverscheurende beslissing moesten nemen om hun kind af te staan. De Chinese ouders die ik ken, houden van hun afgestane kind en lijden eronder dat hun liefde niet beantwoord wordt."

Afstaan kinderen verboden
Brengen zoekende adoptieouders deze mensen niet in gevaar? Het afstaan van kinderen is toch verboden in China? "Je zou inderdaad verwachten dat deze ouders vervolgd worden. Maar ik heb nog nooit gehoord dat dit ook echt gebeurt."

Wel weet hij dat de Chinese Adoptieautoriteit speurende Amerikaanse en Europese gezinnen in de gaten houdt. Maar de overheid verbood de weeshuizen vooralsnog niet expliciet om deze ouders dossiers te laten inzien. "Dat is een goed teken."

Chang adviseert Nederlandse adoptieouders om géén officiële toestemming te vragen - dat antwoord zou immers 'nee' zijn. Nog een tip: vraag Chinezen in Nederland om hulp bij het zoeken. Wie weet kennen zij een neef van een vriend van een tante, afkomstig uit die streek. "De Chinese samenleving draait om persoonlijke contacten."

Het is ook slim om lokale, Chinese media te interesseren voor je zoektocht, weet Chang. "Zij vinden het een mooi, menselijk verhaal." Want er is een kans, dat een kennis van de biologische ouders dat 'mooie' verhaal toevallig onder ogen krijgt.

Ook Eline ging op zoek

In de Verenigde Staten wonen bijna 80.000 Chinese adoptiekinderen. Zij worden ouder, gaan vragen stellen over hun afkomst. En zo neemt de groep Amerikaanse adoptieouders, die in China op zoek gaan naar de roots van hun kind, toe.

Nederland telt zo'n 6000 uit China afkomstige adoptiekinderen. Op het hoogtepunt in 2004 werden er 800 Chinese kinderen geadopteerd, vorig jaar waren dat er 317.

De Amerikaans-Chinese documentairemaker Changfu Chang gaf zaterdag een lezing in Vleuten op uitnodiging van de Stichting Eline-de Cirkel is Rond. Het geadopteerde meisje Eline speelt een hoofdrol in één van Changs documentaires: zij vond samen met haar adoptieouders haar Chinese vader en moeder terug.

Meer info: www.stichting-eline.org