Een nieuw plan voor Griekenland is nodig, want de situatie is onhoudbaar. Maar wat is het doel: Griekenland er bovenop helpen, of verzekeren dat schuldeisers hun geld terugkrijgen? De eurozone is verdeeld.

Informeel topoverleg over de toestand in Griekenland heeft de onrust alleen maar verder opgestookt. Vrijdagavond kwamen de ministers van financiën van Griekenland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië bijeen, in Luxemburg, met eurocommissaris Rehn en president Trichet van de Europese Centrale Bank.

Het verhaal deed meteen de ronde dat Griekenland uit de eurozone zou stappen. Dat gerucht werd snel tegengesproken, maar de onrust duurde voort omdat de bijeenkomst zelf ook ontkend was - terwijl die wel degelijk plaatsvond. Dat versterkte de indruk dat hier iets achter de schermen geregeld werd.

In Nederland, het grootste euroland dat er niet bij was, steeg de verontwaardiging tot grote hoogte. De verklaring dat hier alleen landen waren die ook in de G20 zitten, is des te pijnlijker - want daar mogen we ook al niet meer bij zijn. Zaterdag kwam uit Luxemburg de vage boodschap dat een nieuw plan nodig is. Concrete beslissingen moeten wachten tot de volgende vergadering van euroministers.

"Een storm in een glas water", concludeert een Europese diplomaat. "De geheimzinnigheid heeft die bijeenkomst opgepompt tot enorme proporties en dat had de eurozone helemaal niet nodig."

Een nieuw plan kan twee kanten op: meer bezuinigingen of versoepeling van de leenvoorwaarden. Minister van financiën De Jager zal aandringen op het eerste. De Grieken hebben hun overheidsfinanciën uit de hand laten lopen en moeten de rommel zelf opruimen, herhalen De Jager en premier Rutte voortdurend.

Probleem is dat nog meer bezuinigen nauwelijks haalbaar is. De Griekse economie krimpt en de sociale onrust houdt aan. De Duitse econoom Sinn waarschuwt dat Griekenland kan afglijden naar een burgeroorlog als de regering nog meer ambtenaren ontslaat en salarissen verlaagt (zie kader).

Volgend jaar moet Griekenland volgens plan terug naar de markt om geld te lenen, maar dat lijkt onmogelijk. Wie financiert een land met een staatsschuld die anderhalf maal zo groot is als zijn economie?

Versoepeling van de voorwaarden kan lucht bieden: een langere looptijd en wellicht een lagere rente. Dat is eerder gebeurd, zonder dat Griekenland er veel mee opschoot, maar een andere weg lijkt niet begaanbaar. Bijkomend probleem is dat Ierland op het vinkentouw zit; ook daar gaan al stemmen op om de leenvoorwaarden te versoepelen.

De Jager zal moeten kiezen: houdt hij zijn strenge verhaal vol of ziet hij de realiteit onder ogen en stemt hij in met soepeler voorwaarden, tegen de zin van de Tweede Kamer? Voor de volgende vergadering van euroministers van financiën, over een week, moet het antwoord duidelijk zijn.

• Moet Griekenland uit de euro stappen?
  
  Wat Griekenland nodig heeft, is groei. Alleen daarmee kan het land voldoende geld verdienen om zijn schulden af te betalen en zijn overheidsfinanciën gezond te maken. In plaats van fors te bezuinigen is het daarom misschien beter dat Griekenland uit de eurozone stapt. Het kan de eigen munt dan flink devalueren en zo weer concurrerend worden. De schulden moeten dan wel grotendeels worden afgeboekt, want anders zijn die helemaal niet meer op te brengen. Dit scenario is dit weekeinde bepleit door de Duitse top-econoom Hans-Werner Sinn van het instituut Ifo. "Een uittrede uit de euro zou het minste kwaad zijn", zegt hij in de zondagseditie van de. Andere economen zijn het hier niet mee eens, en politici willen er helemaal niets van weten. Een Griekse uitstap zou het politieke project dat de euro ook is, immers ondergraven. En direct zou de vraag opkomen wie de volgende is: Ierland of Portugal?