Meer herrie van de snelweg na aanleg Betuweroute

Trouw kijkt terug op 2007. Vandaag: de Betuweroute en de trein die niet kwam. Terwijl de herrie toch erger werd. De spoorbaan versterkt het geluid van snelweg A15.

Een houtkachel brengt aangenaam veel warmte in de woonkamer van Teun en Ita van der Wind aan de Reethsestraat in Elst. Het grote raam aan de straatkant biedt uitzicht op een winters landschap, al ontbreekt de weidse blik als gevolg van de sneeuwlucht. „Bij helder weer kijken we uit op de Veluwezoom”, zegt Ita van der Wind. „Aan de achterkant van het huis kon je vroeger Berg en Dal zien liggen, maar dat uitzicht is weg. Nu kijken we naar een aarden wal, waar je af en toe de bovenkant van een trein voorbij ziet schuiven. De verstoring van het landschap is enorm.”

De Betuweroute loopt pal achter hun huis. Op 16 juni opende koningin Beatrix deze snelle goederenspoorlijn tussen de Rotterdamse haven en Duitsland. Daarna bleef het maandenlang stil. Terwijl de opening toch al een half jaar was vertraagd, reed er ook na de zomer zelden een trein. Exploitant Keyrail bleef laconiek. Kinderziektes of serieuze mankementen aan het beveiligingssysteem, veel maakte het niet uit, 2007 was toch ’een ingroei-jaar’.

„Sinds half december rijden er wat meer treinen, maar nog steeds denk ik: goh, daar gaat er weer een”, vertelt Ita van der Wind. Last hebben ze daar nauwelijks van. „Maar we hebben wel veel meer overlast van de snelweg A15, door de voorzieningen die ProRail heeft aangebracht: die aarden wal en een betonnen geluidsscherm.”

Klagen heeft geen zin, denkt ze. Als voorzitter van de buurtvereniging Reeth, een lint van zo’n dertig boerderijen in het buitengebied tussen Arnhem en Nijmegen, heeft Van der Wind het vertrouwen in ProRail al lang verloren. „ProRail is niet transparant, heeft geen oog voor de gevolgen die de Betuweroute heeft voor aanwonenden.”

Van der Wind ging bijna tien jaar geleden weer in haar ouderlijk huis wonen. Op het verzoek van haar moeder, die de oude boerderij verruilde voor een huis in het dorp en graag haar dochter in de buurt wilde hebben. De planvorming voor de Betuweroute was toen al in volle gang.

Terwijl buren werden uitgekocht wegens de aanleg van een Container Uitwisselpunt (cup), waar wagons kunnen worden aan- of afgekoppeld voor diverse Europese bestemmingen, kreeg Van der Wind een aarden wal achter haar land. „Iedereen heeft recht op planschade, maar onze aanvraag werd afgewezen.”

Van der Wind ontdekte dat het lastig is om je recht te halen wanneer de tegenspeler een onwillige grootmacht is. „Er zijn genoeg mensen die er niet eens aan beginnen. Ik raad iedereen aan om in dergelijke situaties tijdig rechtsbijstand te regelen. Wij kregen niks vergoed en dan hakt zo’n dure advocaat er wel in.”

Wegens familie-omstandigheden kwam Van der Wind niet aan een bezwaarprocedure toe. „We kregen zes weken de tijd, maar ons hoofd stond er toen niet naar. Die termijn herzien was er bij ProRail niet bij.”

Een klacht over de felle lampen op het cup had wel effect. „Dat licht bleef dag en nacht branden, maar nu is het uit.” Ook komt er voorlopig geen railterminal. De voorbereidingen voor een overslagpunt van trein op vrachtauto was al maanden in volle gang, maar de gemeente Overbetuwe ligt dwars en de terminal is voorlopig afgeblazen. „Vrachtverkeer is onmogelijk op de Reethsestraat”, zegt Van der Wind verbeten. „We moeten er hard voor knokken dat onze straat een landelijke weg blijft.”