Fracties bekijken regeerakkoord

(Novum) - De fractievoorzitters van CDA, PvdA en ChristenUnie leggen maandag de laatste hand aan het conceptregeerakkoord. De partijleiders Jan Peter Balkenende, Wouter Bos en André Rouvoet leggen het concept maandagmiddag voor aan de fracties van CDA, PvdA en ChristenUnie.

Aan het akkoord is een krappe maand van onderhandelingen voorafgegaan onder leiding van informateur Herman Wijffels. De grote hervormingen van de verzorgingsstaat die het vorige kabinet doorvoerde, worden niet teruggedraaid. Na de hervormingen van de afgelopen jaren willen de partijen investeren in leefbaarheid en milieu.

Wanneer de fracties het akkoord goedkeuren, kan Balkenende worden benoemd tot formateur. Hij kan dan een begin maken met de samenstelling van zijn nieuwe kabinet, dat over twee weken kan worden gepresenteerd. Voordat het zover is, voert de Tweede Kamer waarschijnlijk donderdag nog een debat met Wijffels over het akkoord. Ook moet het congres van de PvdA nog zijn goedkeuring geven aan het regeerakkoord.

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste resultaten die de onderhandelaars Balkenende, Bos en Rouvoet de afgelopen weken hebben bereikt, zoals die de afgelopen dagen via diverse media zijn uitgelekt.

De hypotheekrenteaftrek blijft ongemoeid. Het thema, door Balkenende tijdens de verkiezingscampagne uitgeroepen tot breekpunt in de formatiebesprekingen, was onbespreekbaar. De PvdA bepleitte een beperking van het belastingvoordeel voor huizenbezitters die in de hoogste belastingschaal zitten. Om de PvdA op dit punt tegemoet te komen, is besloten dat de liberalisering van de huurmarkt niet doorgaat. De huren mogen per jaar percentueel niet meer stijgen dan de inflatie. Het wetsvoorstel hiertoe is al aangenomen en ligt momenteel in de Eerste Kamer, maar is daar controversieel verklaard. De kans dat het alsnog wordt geratificeerd, is klein.

De AOW wordt gedeeltelijk gefiscaliseerd. Dit thema heeft voor de nodige commotie gezorgd, nadat Bos voorstelde om rijke ouderen te laten meebetalen aan hun oudedagsvoorziening. PvdA-coryfee-op-pensioensgerechtigde-leeftijd Marcel van Dam verzette zich ertegen en het CDA sloeg met de term 'bejaardenbelasting' electorale munt uit het gevoelige thema. Besloten is dat gepensioneerden met een aanvullend pensioen vanaf vijftienduizend euro gaan meebetalen aan de AOW. De regeling wordt van kracht voor ouderen die vanaf 2011 65 jaar worden. Wie voor zijn 65e stopt met werken, gaat vanaf die leeftijd meebetalen aan de oudedagsvoorziening. Wie langer doorwerkt, krijgt een bonus.

Het nieuwe kabinet steekt zevenhonderd miljoen euro extra in de re-integratie van arbeidsongeschikten, onder meer door zogenoemde brugbanen voor herkeurde WAO'ers te creëren. Alleen WAO'ers jonger dan 45 krijgen een herkeuring, een verlaging van vijf jaar. De brugbanen moeten de ongeveer tweehonderdduizend 'oude' WAO'ers die al zijn herkeurd sneller aan het werk helpen. De WAO is vorig jaar omgedoopt tot WIA. Het ontslagrecht wordt niet versoepeld. De onderhandelaars konden hierover geen overeenstemming bereiken en gaan eerst met werkgevers en vakbonden overleggen over een eventuele versoepeling.

Op medisch-ethisch terrein doet zich de invloed van de ChristenUnie gelden. Aan het recht op abortus, euthanasie of het homohuwelijk wordt niet getornd. Daarvoor bestaat te veel maatschappelijk verzet en CDA en PvdA gaan hiermee niet akkoord. Ook stamcelonderzoek wordt niet verboden. Om de kleinste coalitiepartner toch tegemoet te komen, is afgesproken tot een moratorium op deze thema's, een pas op de plaats. Dat betekent dat er de komende vier jaar geen nieuw beleid wordt gemaakt. Daarnaast wordt er meer gedaan om abortus en euthanasie te voorkomen.

De pil en de tandartscontrole komen terug in het basispakket, en de no-claim in de zorg wordt afgeschaft. Tegen deze regeling, waarbij mensen die niet of nauwelijks gebruikmaken van de zorg per jaar maximaal 255 euro aan premiegeld kunnen terugkrijgen, bestaat veel weerstand omdat ze nadelig is voor chronisch zieken en gehandicapten.

Er komt een generaal pardon voor asielzoekers die onder de oude vreemdelingenwet vallen. Zij moeten voor april 2001 een asielaanvraag hebben ingediend. Daarnaast mogen zij zich niet schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden of zijn veroordeeld voor een misdrijf. De nieuwe Tweede Kamer nam in december een voorschot op de regeling door een uitzettingsverbod af te dwingen voor deze groep. De kwestie veroorzaakte bijna een kabinetscrisis en eindigde ermee dat demissionair minister voor Integratie Rita Verdonk (VVD) haar portefeuille voor Vreemdelingenzaken afstond aan haar collega van Justitie.

Er komt een nieuwe minister voor Integratie en Wijkverbetering en voor de aanpak van probleemwijken worden vele honderden miljoenen uitgetrokken. De nieuwe minister moet hiertoe convenanten gaan sluiten met de woningcorporaties. Zij moeten meer gaan investeren in probleemwijken. Doen zij dit niet, dan kunnen ze rekenen op een heffing van 750 miljoen euro.

Milieu staat opeens bovenaan de agenda. Of dat te maken heeft met het klimaatrapport van de Verenigde naties -waarin voor het eerst de mens verantwoordelijk is gesteld voor het broeikaseffect- of de kruistocht van Al Gore -die met zijn film over klimaatverandering An Inconvienent Truth het thema op de agenda zette-, milieu is hot.

Om de ambitieuze milieudoelen te halen, komt er jaarlijks achthonderd miljoen euro beschikbaar. De huidige portefeuille van de staatssecretaris gaat naar een minister, die bovendien de verantwoordelijk voor het energiebeleid overneemt van de minister van Economische Zaken. Het nieuwe kabinet heeft zich ten doel gesteld om in 2020 de schoonste energievoorziening van Europa te hebben. Hiervoor moet de CO2-uitstoot worden teruggebracht met zo'n 25 procent ten opzichte van 1990. De energiebesparing moet omhoog naar twee procent per jaar. Verder wordt fors geïnvesteerd in de ontwikkeling van duurzame technologie en wordt het rijden in vervuilende auto's duurder gemaakt, evenals vliegen.

Het onderwijs is niet langer een bezuinigingspost. De komende jaren wordt ruim een miljard euro geïnvesteerd in onderwijs. Zo moet de schooluitval worden gehalveerd.

Het JSF-project wordt doorgezet tot 2008. Dan wordt besloten of de Nederlandse staat de straaljagers aanschaft. In de Joint Strike Fighter, die de opvolger zou kunnen worden van de 'verouderde' F-16, wordt voor vele miljarden geïnvesteerd. Tegenover de investeringen staan vele miljarden voor contracten voor het Nederlandse bedrijfsleven. Dankzij het contract met de Amerikaanse producent Boeing wordt Nederland betrokken bij de ontwikkeling van het nieuwe vliegtuig.

Tot slot is besloten dat er geen onderzoek komt naar de besluitvorming over de politieke steun die Nederland verleende aan de oorlog in Irak.