Kabinet wil geen nieuw referendum over EU-verdrag

(Novum) - Het kabinet wil geen nieuw referendum over het vernieuwde Europees verdrag. Dat is vrijdag na afloop van de ministerraad bekendgemaakt door premier Jan Peter Balkenende (CDA).

Het kabinet volgt hiermee het advies van de Raad van State, die moest bekijken in hoeverre het verdrag nog grondwettelijke aspecten bevat. De raad heeft geoordeeld dat die aspecten er niet zijn en dat de wijzigingen in het nieuwe verdrag daarom niet ingrijpend genoeg zijn om het volk om een uitspraak te hoeven vragen. "Dit is een normaal wijzigingsverdrag en daar hoort een normale beslissingsprocedure bij", zei Balkenende. Die normale procedure is door stemming in de Tweede Kamer.

Het besluit van het kabinet is omstreden, ook binnen de coalitie. Een deel van de PvdA-ministers zou voor een referendum zijn geweest. Vorige week stelde de ministerraad zijn besluit nog uit. Volgens Balkenende was het besluit van vrijdag in de ministerraad unaniem.

De CDA-premier stelde dat een referendum over het nieuwe Europese verdrag in feite ook de Eerste en Tweede Kamer buitenspel zou hebben gezet, omdat parlementariërs zich van tevoren aan de uitkomst van het volksadvies zouden hebben gecommitteerd.

Dat een referendum nu van de baan is, is allerminst zeker. De Tweede Kamer kan ook zelf met een initiatief tot een referendum komen. De SP kondigde eerder aan druk bezig te zijn met het voorbereiden van een initiatiefwetsvoorstel om een raadgevend referendum te organiseren. GroenLinks, D66 en de PVV zijn voor. De PvdA en de VVD hebben nog geen keuze gemaakt en hakken de knoop waarschijnlijk volgende week door.

PvdA-leider Jacques Tichelaar liet enkele maanden geleden al wel weten geen reden te zien om geen referendum over het nieuwe verdrag te houden. De PvdA-fractie in de Kamer schijnt te neigen naar steun voor het referendum. CDA, ChristenUnie en SGP zijn tegen.

In 2005 zei ruim zestig procent van de Nederlanders in een referendum 'nee' tegen de vorige versie van het Europese verdrag, die nog als grondwet te boek stond. Ook de Fransen verwezen de grondwet naar de prullenbak. Daarmee werd een impasse in de Europese integratie veroorzaakt. De wijzigingen die eerder dit jaar op een Europese top zijn aangebracht, moesten deze verhelpen.

Nederland heeft in de onderhandelingen met de andere lidstaten gepleit voor het verwijderen van bepaalde punten uit het verdrag. Daarbij ging het onder meer over symbolische bepalingen, over bijvoorbeeld een Europese vlag, die het verdrag te veel op een grondwet zouden hebben laten lijken. De vlag is verdwenen uit het oude verdrag, net als het Europese volkslied.

"Het verdrag onderscheidt zich in aard, omvang en inhoud van het vorige grondwettelijk verdrag", zei minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen (CDA) vorige week. In die zin zou het gaan om een 'klassiek wijzigingsverdrag' te vergelijken met de eerdere EU-verdragen van Maastricht en Nice. Deze verdragen werden alleen goedgekeurd door het Nederlandse parlement; referenda bleven uit.