Vrijspraak betekent niet dat voogd en jeugdzorg geen blaam treft

Met luid applaus heeft de belangenvereniging van jeugdhulpverleners gereageerd op de vrijspraak voor de gezinsvoogd van Savanna. Dat is een misplaatste reactie, die misschien begrijpelijk is omdat de gezinsvoogd aanvankelijk dood door schuld ten laste was gelegd. Maar die ook ernstige twijfels oproept of er genoeg lessen getrokken worden uit de fouten in de hulpverlening aan het driejarige meisje.

Vooropgesteld: de gezinsvoogd heeft Savanna niet gedood. Voor die daad zijn haar ouders gestraft. Bij de Haagse rechtbank ging het echter over iets anders, namelijk over de vraag of de gezinsvoogd de mishandeling had kunnen voorkomen. Anders gezegd, is zij door haar nalatigheid medeschuldig aan de mishandeling van Savanna? De Haagse rechtbank trekt de conclusie dat zij veel meer had kunnen en moeten doen. Het ging niet om gewone inschattingsfouten. Als spil in de hulpverlening had de voogd de signalen van andere hulpverleners beter moeten onderzoeken, zeker in een gezin waar al eerder kinderen uit huis waren geplaatst.

Een oorzakelijk verband tussen de missers en de dood van Savanna is volgens de rechter echter niet te leggen. Dat is de belangrijkste reden voor de vrijspraak. Dit betekent niet dat het hele proces achteraf onterecht is geweest, laat staan dat er een heksenjacht is gevoerd tegen een willekeurige voogd, zoals de beroepsgroep suggereert.

De vraag naar de individuele verantwoordelijkheid van de gezinsvoogd moet gesteld kunnen worden. Hoe moeilijk en zwaar het werk in de jeugdhulpverlening ook is, het zijn professionals. Als ze fouten maken moeten ze ter verantwoording geroepen kunnen worden, desnoods in een rechtszaak. Zo gaat dat ook bij andere beroepsgroepen.

Elk jaar overlijden tientallen kinderen door kindermishandeling. Dat is een ramp, deels zeker te voorkomen met betere hulpverlening. In de zaak van Savanna en haar ouders zijn in de hele keten fouten gemaakt. Wat dat betreft had ook de leiding van Bureau Jeugdzorg voor de rechter gedaagd kunnen worden. Gelukkig is al een begin gemaakt om herhaling te voorkomen; teams krijgen meer deskundige ondersteuning. Dat is niet genoeg.

Om te beginnen moet er er snel tuchtrecht komen voor de jeugdhulpverlening. Dat was er nog niet. Tuchtrecht kan helpen om professionele normen te stellen en falen bespreekbaar te maken. Er zijn plannen voor tuchtrecht in de maak. Helaas was er een rechtszaak voor nodig om het van de grond te krijgen.