Het komt wel goed met de schone lucht

Moderne technieken maken auto’s in rap tempo schoner. Amsterdam wil een wetswijziging om vuile auto’s te kunnen weren. Duitse steden dienen als voorbeeld.

Vanaf 1 januari 2008 moet elke auto die zich in de binnenstad van Berlijn begeeft, een ’milieuvignet’ achter de voorruit hebben. Berlijn behoort daarmee met Stuttgart en Keulen tot de eerste Duitse steden die een ’milieuzone’ instellen. Andere steden, zoals Düsseldorf en München, volgen later in het jaar. Ook het complete Ruhrgebied verandert binnen afzienbare tijd in een milieuzone waar vignetten verplicht zijn.

Eind vorig jaar besloot de bondsregering tot een regeling voor heel Duitsland. De regeling, gebaseerd op richtlijnen van de Europese Unie, had al op 1 maart van dit jaar moeten ingaan. Maar talrijke protesten en bureaucratische hindernissen hebben tot uitstel naar volgend jaar geleid.

Wie met zijn auto een milieuzone wil inrijden, moet een vignet hebben dat aangeeft hoeveel schadelijke stoffen de motor produceert. Dieselauto’s zonder speciale voorzieningen en oeroude benzineauto’s krijgen geen vignet. De overige auto’s vallen in drie categorieën, ieder met een eigen kleur vignet. In Berlijn mogen per 1 januari alle drie de categorieën nog de zone in. Per 1 januari 2010 alleen de allerschoonste categorie: die met een groen vignet.

Ook buitenlandse bezoekers moeten een vignet hebben. Die zijn bij alle erkende garages in Duitsland te krijgen. Wie zonder vignet een zone binnenrijdt, riskeert een boete van 40 euro, plus een strafpunt in het verkeersregister. Maar daar hebben alleen Duitsers last van.

Duitse wetenschappers zijn het er niet over eens hoe nuttig de maatregelen zijn. Alleen al de schattingen van het aantal extra doden door de luchtvervuiling lopen sterk uiteen. Veel berekeningen komen erop neer dat mensen door de slechte lucht gemiddeld tien maanden korter leven.

Nog grotere onenigheid heerst er over de vraag welk aandeel het verkeer aan de luchtvervuiling levert. Het Berlijn stadsbestuur spreekt van 40 procent, de Duitse Milieuraad van 15. Naar het mogelijke effect van de maatregelen is het vooralsnog gissen. Vergelijkbare maatregelen in Londen hebben volgens onderzoek de hoeveelheid schadelijke stoffen met 12 procent verminderd.

Milieuorganisaties maken zich vooral zorgen om de grote hoeveelheid uitzonderingen op de vignettenplicht. Motorfietsen, driewielers, tractoren, graaf- en andere machines, politie-, zieken- en brandweerauto’s, legervoertuigen, auto’s die gehandicapten vervoeren, de lijst is nu al eindeloos.

Automobielclubs lobbyen voor nog meer uitzonderingen. Ondernemers met veel dieselauto’s klagen over de hoge kosten van aanpassing of vervanging van hun wagenpark. En een kilometers lange stoet van oldtimers demonstreerde deze zomer in Berlijn voor een speciale behandeling. Met succes.