Het duurt even, maar auto’s worden echt schoner

De ene deskundige is wat optimistischer dan de ander, maar op termijn – misschien al over vijf of tien jaar – komt het wel goed met de luchtkwaliteit in Nederland. Door steeds betere technieken worden auto’s echt schoner.

Probleem is dat de Europese Unie nu al strenge eisen stelt. Op dit moment kan Nederland niet voldoen aan de Europese normen voor fijnstof, die vanaf 2005 gelden. De uitstoot van stikstofdioxide moet in 2010 fors zijn teruggebracht en ook dat zal niet lukken. „In feite kun je zeggen dat de auto-industrie achterloopt bij de eisen van luchtkwaliteit”, zegt universitair hoofddocent Michiel Makkee van de TU Delft.

Al jaren worden allerlei maatregelen genomen om de lucht schoner te krijgen: roetfilters, loodvrije benzine, betaald parkeren in de binnensteden. En sinds de Raad van State allerlei bouwplannen afkeurt, worden steden alleen maar inventiever. Soms worden zelfs bomen verder van de rijbaan geplaatst om meer windcirculatie en dus luchtverversing te krijgen. Nieuwste ontwikkeling is het plan van Amsterdam om dieselauto’s zonder roetfilter en oude benzineauto’s te weren uit vervuilde zones, al moet de wet daar nog wel voor worden aangepast.

„De speelruimte van steden is niet heel groot”, zegt Piet van Zoonen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Een groot deel van de luchtverontreiniging komt overwaaien van (buitenlandse) industrieën, of is afkomstig van de natuur: de rook van vulkaanuitbarstingen, zeezout en pollen.

Maar verkeer is met 40 procent nog altijd een belangrijke bron van luchtvervuiling, dus Zoonen juicht alle voorstellen toe. Hij is hoofd van het laboratorium dat metingen doet in het hele land. „Sinds begin jaren negentig was er een gestage daling van gehaltes, maar die winst zijn we de laatste vijf jaar weer aan het verliezen, omdat de mobiliteit toeneemt. We kunnen niet op onze lauweren rusten.”

En met elke maatregel bevorder je de gezondheid, benadrukt Van Zoonen. „Men spreekt steeds over de normen, maar in feite gaat het natuurlijk om de gezondheid van mensen.” Luchtverontreiniging geeft astmatische klachten en hart- en vaatzieken. Duizenden Nederlanders overlijden vervroegd door de hoge concentraties fijnstof.

De vraag is nog hoe Amsterdam mensen op korte termijn uit hun oude auto krijgt. Michiel Makkee: „Dwingen lijkt me juridisch lastig, wetgeving of niet. Ik rij zelf liefst ook zo lang mogelijk door in mijn oude auto. Er zullen dus flink wat subsidies aan te pas moeten komen.”

Maar ook daar moeten we niet te veel van verwachten. Makkee: „Vrom geeft 500 euro subsidie op roetfilters voor diesels van na 1996, maar daar wordt niet veel gebruik van gemaakt. Leasemaatschappijen hadden allerlei toezeggingen gedaan over het inbouwen van filters, maar dat schiet nog niet erg op.”

Veel oude auto’s zijn vervuilend, maar nieuwe zijn niet per se heilig, zegt de roetspecialist. „Het heeft ook met onderhoud en rijstijl te maken. Als je vaak plankgas geeft en hard optrekt, stoot je toch veel roet uit.” Wat dat betreft pleit Makkee voor strengere apk’s en betere verkeerscirculatie. „Ik zie nog te veel stoplichten en drempels die een normale doorstroming tegenhouden.”