Ongelukkig debuut voor PvdA-fractieleider Tichelaar

PvdA’er Tichelaar wierp zich bij de Algemene beschouwingen op als beschermheer van de middeninkomens, maar werd al snel teruggefloten.

Zijn debuut als fractievoorzitter bij de Algemene beschouwingen zal Jacques Tichelaar zich gelukkiger hebben voorgesteld. De PvdA-fractievoorzitter kreeg een dure les: je kunt je wel dualistisch opstellen, maar dan moet je ook bereid zijn krassen op te lopen.

In de eerste termijn van de Algemene beschouwingen, woensdag, vroeg Tichelaar het kabinet om de door het Centraal Planbureau verwachte koopkrachtdaling van een kwart procent voor inkomens rond modaal (rond 31.000 euro) weg te werken. Donderdag moest hij die eis al inslikken. De coalitiegenoten van ChristenUnie en CDA gaven niet thuis.

Het is altijd hetzelfde met de PvdA, verzuchtte een CDA-politicus donderdag. Ben je uitonderhandeld, begint de PvdA rustig opnieuw. De poging meer te doen voor de middeninkomens, was een solo-actie van de PvdA. De coalitiepartners werden erdoor verrast, nadat men over een aantal andere wensen een coalitiebrede afspraak gemaakt had.

Op Prinsjesdag kwam al gauw na het vrijgeven van de begrotingsstukken in de media het beeld naar voren van een kabinet dat weer aan verkleining van de inkomensverschillen werkt. Maar PvdA’ers verzekerden deze week dat het plan om meer te vragen voor de middeninkomens al was opgekomen vóór De Telegraaf in chocoladeletters de begrotingsboodschap vertaalde met de kop ’INLEVEREN!’.

En het moet gezegd: al jaren rekent de PvdA de (lagere) middeninkomens tot de natuurlijke achterban. De voormalige fractievoorzitter in de Tweede Kamer Thijs Wöltgens was één van de vroegere pleitbezorgers. Bij alle verhalen over solidariteit en de sterkste schouders die de zwaarste lasten dienen te dragen, wees hij er steevast op dat de schouders van mensen met dergelijke inkomens minder breed waren dan verondersteld.

De opstelling van Tichelaar wekte bij het CDA des te meer bevreemding, omdat de verdedigingslijn rond de mindere koopkrachtcijfers al was opgetrokken. Bij aanvallen van de oppositie wees premier Balkenende, soms geassisteerd door CDA-fractievoorzitter Van Geel, zijn collega van de ChristenUnie Slob én Tichelaar erop dat over de hele kabinetsperiode bezien de koopkracht een zeer positief beeld liet zien voor alle inkomensgroepen. Maar Tichelaar keek bij de middeninkomens uitsluitend naar 2008.

Het moest wel misgaan voor Tichelaar. Zijn terugtocht was echter nogal doorzichtig. Nadat duidelijk was dat de coalitiefracties erin zouden slagen de gratis schoolboeken een jaar te vervroegen, maakte hij daarvan gebruik. Daarmee was de koopkracht goeddeels gerepareerd. Maar geldt dat ook voor de lagere middeninkomens? Tot een inkomen van ruim 30.000 euro krijgen ouders de boeken nu al vergoed door de overheid. Dat ze nu voor iedereen gratis worden, heeft op het inkomen van lagere middeninkomens met andere woorden niet of nauwelijks effect.