Vernietigend rapport dwingt tot herbezinning strafrecht voor jongeren

Onthutsend dat tegen de harde kern van de jeugdcriminaliteit blijkbaar geen kruid is gewassen. Een paar jaar geleden dachten we met de instelling van speciale justitiële inrichtingen een middel in handen te hebben om deze ontspoorde jongeren weer op het rechte pad te krijgen. Maar de resultaten daarvan zijn ronduit bedroevend: van de ene helft vervalt meer dan tweederde weer in het oude criminele gedrag, en wat er van de andere helft terecht is gekomen weten we domweg niet.

Maar hoe onthutsend ook, minstens zo schokkend is dat de Algemene Rekenkamer de politiek met de neus op deze bevindingen heeft moeten drukken. Het betekent dat justitie er jarenlang maar een slag naar heeft geslagen. Met alle toeters en bellen eraan, zo heeft de Rekenkamer becijferd, verspijkert dit departement op jaarbasis zo’n 250.000 euro, oftewel een kwart miljoen aan iedere veroordeelde jeugddelinquent. Van zo’n bedrag kun je vier à vijf man personeel in dienst hebben. Ondanks die grote hoeveelheid geld bleek niemand in staat uit te rekenen of dit in enigerlei verhouding stond tot de gewenste resultaten. Ongetwijfeld met de beste bedoelingen rommelde men kennelijk maar wat aan.

Staatssecretaris Albayrak van justitie heeft plechtig beloofd dat zij de bevindingen van het rapport van de Rekenkamer ter harte zal nemen. Zoals ze ruim een maand eerder ook al beterschap had beloofd toen inspectiediensten in een rapport de noodklok hadden geluid over de onveiligheid in de jeugdgevangenissen. Omdat zij nog maar net de scepter zwaait op dit departement is er geen enkele reden om te twijfel aan haar goede inzet. Er is echter wel scepsis op zijn plaats of het haar wel gaat lukken, waar zovelen van haar voorgangers het hebben laten afweten.

Waar het in de kern om draait is dat het beleid ongrijpbaar is. De politiek eist bijvoorbeeld dat er voor iedere delinquent een behandelplan is, maar in de barre praktijk blijkt dat hij/zij daar vaak twee jaar op moet wachten. De politiek ook vindt dat deze jongeren aan het eind van de rit opgevangen moeten worden om een terugkeer in de samenleving mogelijk te maken. In werkelijkheid worden ze aan het einde van hun straf, pats-boem, gewoon op straat gezet, zoals de Rekenkamer liet zien.

Kortom, het blijkt niet mogelijk om voor een kwart miljoen te doen wat de politiek vraagt. Dat is ernstig. Zoveel treurigheid vraagt om een grondige analyse van de knelpunten, samen met een herbezinning over de plaats en betekenis van het jeugdstrafrecht.