Meeste proefpersonen zijn ziek, maar wilsbekwaam

Het overgrote deel van de proefpersonen in Nederland is patiënt. Het zijn wilsbekwame volwassenen die in staat zijn afwegingen te maken. De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek waakt over onderzoekers en proefpersonen.

In de eerste fase van het experiment wordt gekeken of het middel veilig is. Het wordt toegediend aan gezonde vrijwilligers om te zien of zij het middel verdragen. Deze proefpersonen krijgen vaak een vergoeding voor hun deelname. Als het middel veilig is, nemen zieke mensen de plaats in van gezonde proefpersonen.

Mannen worden vaker gevraagd als proefpersoon dan vrouwen. Dit heeft te maken met de kans dat vrouwen zwanger kunnen zijn tijdens het experiment. Daar komt bij dat bij vrouwen met wisselende hormoonspiegels het lastig is vast te stellen of een medicijn werkt.

Er bestaat een wet: de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek voor de bescherming van proefpersonen. Daarin staat onder meer dat proefpersonen verzekerd zijn tegen schade die optreedt tijdens het experiment.

Het is niet altijd zo dat alleen de patiënt een handtekening voor deelname kan zetten. Bij onderzoeken met kinderen of wilsonbekwamen zoals demente ouderen, verstandelijk gehandicapten of comapatiënten mag de familie de beslissing nemen. Als er geen familie is, dan mag zelfs een gemachtigde tekenen.