Welke VVD-voorzitter past het best naast Mark Rutte?

De leden van de VVD mogen tot eind maart hun stem uitbrengen voor een nieuwe voorzitter. Vanaf het partijbureau moet hij, naast politiek leider Mark Rutte, proberen de weg omhoog te vinden.

Ze hebben een interne verkiezingscampagne achter de rug die naar VVD-begrippen uitzonderlijk kalm verliep. De twee kandidaten voor de post van VVD-voorzitter, Ivo Opstelten en Onno Hoes, zijn niet van die moddersmijters. En zij hielden zich tijdens hun verkiezingsdebatten met de achterban moeiteloos aan de nieuwe gedragscode in de partij, waarin staat dat bij een ledenraadpleging de kandidaten elkaar ’met respect’ moeten bejegenen.

Uiteindelijk moeten de 37.000 VVD-leden nu kiezen uit twee kandidaat-voorzitters met weinig inhoudelijke verschillen. Ze worden allebei in staat geacht de huidige voorzitter Jan van Zanen – moe gestreden na het Rutte-Verdonk-gevecht – goed op te volgen.

Bij gebrek aan scherp inhoudelijk onderscheid draait er veel om beeldvorming. Om de ’foto’ die het best kan helpen om de VVD uit het dal van 21 Kamerzetels te halen.

Partijleider Mark Rutte met naast zich de ervaren oude rot, de Rotterdamse burgemeester Ivo Opstelten? Of het plaatje van Rutte die wordt geflankeerd door zijn frivolere leeftijdsgenoot, de Brabantse provinciebestuurder Onno Hoes?

Rutte zelf heeft een voorkeur voor de eerste, zo lekte uit. Hij oefende druk uit op de weifelende Opstelten om mee te doen. Binnenkort stopt die als burgemeester. Onno Hoes was op het moment van de uiteindelijke kandidaatstelling van Opstelten al wekenlang beschikbaar. „Kijk eens met wat voor enthousiasme ik onmiddellijk mijn nek heb uitgestoken om de VVD te helpen”, pest de Brabantse gedeputeerde dan ook in de richting van zijn Rotterdamse tegenstander.

Maar toen Opstelten eenmaal besloot aan de campagne mee te doen, ging hij er ook voor. Hij presenteert zich als de ervaren zwaargewicht die in de Rotterdamse wijken toonde dat hij krachtdadig en bindend kan zijn. De man die met stevige hand de interne rust kan terugbrengen waar de VVD zo naar snakt.

Daar staat Hoes tegenover met een lichtvoetiger imago. De echtgenoot van RTL-televisiepresentator Albert Verlinde wordt enerzijds geprezen als een echte liberaal die de vrijheid hoog in het vaandel heeft, maar hij heeft voor de bestuurlijke garde in de partij een beetje te veel last van wat zij noemen een ’RTL-Boulevard uitstraling’.

Hoes wil de partijvernieuwing ferm doorzetten: hij bepleit een frisse wind door de partij, meer discussie van onderaf, minder leiding vanuit de gevestigde (Haagse) politieke top. Dat toonde hij door zich openlijk te verzetten tegen het plan om een nieuw liberaal beginselprogramma te laten schrijven door het Haagse top-tweetal Mark Rutte en Uri Rosenthal, de voorzitter van de VVD-Eerste Kamerfractie. „Zij kunnen hun tijd beter besteden aan goed oppositievoeren”, mopperde Hoes. Hij meent dat zo’n nieuw liberaal fundament voor de partij vanuit de leden moet opborrelen.

En dat was voor Rutte een reden te meer om de hoop te vestigen op de verkiezing van Opstelten. De Rotterdammer zet zichzelf neer als de ’president-commissaris’ die op enige afstand de partij in de gaten zal houden. Zo’n houding biedt Rutte op het eerste gezicht meer vrijheid van handelen. Maar bij nieuwe tegenvallende verkiezingen zal de ’president-commissaris’ Opstelten natuurlijk wel als voorzitter krachtig ingrijpen tegen de jonge politiek leider, naast hem op de foto.