’Geen grote ingreep AWBZ’

De AWBZ moet van staatssecretaris Bussemaker terug naar de kern. Een ingrijpende stelselwijziging is niet nodig.

„De AWBZ moet er zijn voor de onbetwiste zorg, voor langdurige zorg, voor onverzekerbare risico’s. Mijn stelling is dat de AWBZ terug moet naar de kern waarvoor die ooit bedoeld was. We moeten af van de bureaucratie. We moeten de polis glashelder maken.’’

Met deze uitspraak, afgelopen donderdag tijdens het ouderendebat in de Tweede Kamer, maakte staatssecretaris Bussemaker duidelijk wat de toekomst van de AWBZ zal zijn. Niet opheffen en vervolgens de taken overhevelen naar de commerciële zorgverzekeraars en de gemeenten (vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning), zoals de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) vorige week in een spraakmakend voorstel bepleitte, maar een kleinere en goedkopere AWBZ. „De staatssecretaris wil geen grote stelselwijzigingen’’, aldus haar woordvoerster.

Met dit standpunt lichtte de staatssecretaris een tipje van de sluier. Officieel komt ze pas in de zomer met een standpunt, als het rapport van de Sociaal Economische Raad (Ser) op tafel ligt. Vorig jaar kreeg de Ser van Bussemaker het verzoek met een fundamentele analyse van de AWBZ en aanbevelingen te komen.

Jaarlijks stijgen de uitgaven met honderden miljoenen euro en deze belopen nu zo’n 22 miljard euro in totaal, veertig procent van alle zorguitgaven. Naar verwachting zullen de kosten blijven stijgen. Burgers zullen dat nauwelijks kunnen opbrengen. Ze betalen nu al gemiddeld 300 euro AWBZ-premie per maand.

De kosten moeten dus omlaag. Maar hoe? De kaasschaaf hanteert ze al. Zo heeft Bussemaker het mes gezet in de explosieve groei van de ondersteunende begeleiding en is de kortdurende geestelijke zorg overgeheveld naar de zorgverzekeraars. Ook wil ze de bureaucratie verminderen.

Maar dit biedt alleen op de korte termijn soelaas, fundamentele ingrepen zijn nodig, vindt Bussemaker. Ook omdat ze de kwaliteit van de AWBZ-zorg ondoelmatig en onvoldoende vindt. „In zijn huidige vormgeving kent de AWBZ fundamentele tekortkomingen en is daardoor op de lange duur onhoudbaar’’, schrijft Bussemaker aan de Ser.

Vandaar ook dat dit ’polderinstituut’ onder andere moet kijken, analoog aan de RVZ, of de AWBZ kan worden opgeheven.

De RVZ denkt dat de kwaliteit van de zorg wordt verbeterd als de verzekeraars er financieel baat bij hebben patiënten zo gezond mogelijk te houden of te krijgen. Deze mensen kosten dan namelijk minder geld.

Maar de verwachting is dat de Ser niet zo’n ingrijpende hervorming zal aanbevelen en ook Bussemaker voelt er niet veel voor, tot leedwezen van de VVD en D66. Zij denkt dat er onvoldoende maatschappelijk draagvlak is voor een ingreep waarvan niemand precies de effecten kan inschatten en die honderdduizenden tamelijk kwetsbare mensen raakt. Nu al adverteert de SP met een spotje waarin een naakte oudere figureert, die door dit centrum-linkse kabinet wordt ’uitgekleed’.

Met haar uitspraak de AWBZ terug te willen brengen tot de kern geeft Bussemaker wel een richting aan. Het pakket is nu te groot. Zo zou de ouderenzorg, één van de snelst groeiende AWBZ-uitgaven, eenvoudigweg naar de zorgverzekeraars kunnen worden overgeheveld. Ook kunnen de gemeenten meer doen. Misschien dat het uiteindelijk dan toch in de buurt komt van het RVZ-voorstel.