Vraagtekens bij raadselachtige dood in cel

Wat is er precies gebeurd met Rachid Abdelsalam op de Rotterdamse detentieboot? Zijn dood, vorig weekeinde, is een raadsel. Volgens zijn celgenoten weigerden bewaarders de zieke man te helpen.

Abdelsalam werd geboren in Algerije. Althans, dat vertelde hij zijn advocaten. De man had geen papieren en bediende zich van meerdere aliassen. Soms gaf hij zich uit voor Marokkaan, soms voor Nigeriaan. Zeker is wel dat Abdelsalam 46 jaar later plotseling stierf op bajesboot Bibi Stockholm in de Rotterdamse Merwehaven, in het bijzijn van drie celgenoten.

Het ministerie van justitie zegt dat alles wijst op een natuurlijke dood. Zijn celgenoten zeggen dat de man ziek was en hulp nodig had. De bewaarders weigerden dat. Daardoor stierf hij.

Zondagochtend sloegen de gevangenen alarm. Advocaat Marijke Hersman werd gebeld. Zij heeft Abdelsalam in enkele strafzaken bijgestaan. Het was geen lieverdje, zegt ze.

De Algerijn kwam ruim twintig jaar geleden naar Nederland. Sindsdien verbleef hij langer binnen de gevangenis dan daarbuiten. Dan weer zat hij negen maanden vast vanwege vermogensdelicten, dan weer zes maanden in vreemdelingenbewaring. Maar uitzetten naar zijn geboorteland lukte niet. Vervolgens belandde Abdelsalam op straat en begon het verhaal opnieuw.

Het was een typisch triest geval, zoals zo vele, zegt Hersman. „Buiten de gevangenis was er niemand. Zo iemand krijgt honger en gaat stelen. Het werd vanzelf een uitzichtloze situatie.”

Hersman bezocht Abdelsalam ooit op de detentieboot Bibi Stockholm. Ze kreeg het al benauwd in de auto ernaar toe. De bajesboot heeft smalle gangetjes en lage plafonds. Het is een rotboot, vindt ze.

Asieladvocaat Frank van Haren stond de Algerijn bij tijdens zijn laatste verblijf op die boot. Zijn dossier bevat veelzeggende cijfers: 252 maanden in Nederland, waarvan 180 in bewaring. 24 keer veroordeeld tot vreemdelingendetentie. Niet heel bijzonder, zegt Van Haren. Hij heeft meer van zulke cliënten gehad. Vorig jaar oktober werd een verzoek om zijn detentie op te heffen, afgewezen.

Daarom zat Abdelsalam vorig weekeinde nog steeds op de Stockholm. Volgens zijn celgenoten kreeg de man op zaterdagmiddag hartklachten en werd hij met een hoestdrankje afgescheept. Ze zeggen ook dat hun noodoproepen werden genegeerd. Dat bewaarders buiten de celdeur stonden, maar weigerden de deur te openen. Dat de Algerijn om ongeveer een uur ’s nachts overleed en de bewaarders pas twee uren later kwamen kijken. De celgenoten stellen dat hij stierf door nalatigheid van het personeel.

Daar kan een woordvoerder van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) niet op reageren. Op het lichaam wordt nog sectie verricht. De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderzoekt of er medische fouten zijn gemaakt die nacht.

De SP heeft staatssecretaris Albayrak (vreemdelingenzaken) intussen om opheldering gevraagd. Wat als het personeel nalatig is geweest terwijl de man hartklachten had, vraagt Kamerlid Krista van Velzen zich af. „Kun je dan nog spreken van een natuurlijke dood? Of zijn dat slechts sussende woorden?”