’Laat prostituees nou eens zelf meepraten’

Gemeenten worstelen met prostitutie. Openbare orde lijkt zwaarder te wegen dan het belang van prostituees, zegt expert Marjan Wijers.

Echt, Marjan Wijers heeft kotsend boven de wc gehangen van de afschuwelijke verhalen die prostituees haar vertelden. „Ze konden zo makkelijk worden uitgebuit omdat ze volstrekt rechteloos waren. Dan kun je wel hoog op je morele paard gaan zitten en roepen dat prostitutie moet worden uitgebannen, maar dat helpt deze vrouwen niet. Prostitutie is er en blijft voorlopig, dus je zult er een visie op moeten hebben. Die ontbreekt in de meeste gemeentes.”

Marjan Wijers werkte twaalf jaar bij de Stichting tegen Vrouwenhandel en geldt als expert op het gebied van de seksindustrie. Ze is vandaag de belangrijkste spreker op een congres in Den Haag over het prostitutiebeleid. Met lede ogen ziet Wijers hoe het de laatste tijd bon ton is om te zeggen dat de opheffing van het bordeelverbod acht jaar geleden een vergissing was.

Wijers: „Die wet is een resultaat van compromissen. Ook toen de wet tot stand kwam, was er weinig animo om van prostitutie een net beroep te maken. Ook toen al was CDA’er Hirsch Ballin, nu minister van justitie, tegen. Zo kon het gebeuren dat migranten uitgesloten werden van arbeid in de nieuwe legale sector: de wet verbiedt het geven van een werkvergunning aan prostituees. Dat geldt voor geen enkele andere beroepsgroep. Het is ook ontzettend fout: juist zij lopen risico slachtoffer te worden van geweld en uitbuiting.”

Een groot deel van de slachtoffers die bij de Stichting tegen Vrouwenhandel terecht komen, heeft wel degelijk bewust voor het beroep gekozen. Ze willen alleen niet uitgebuit worden. In het huidige politieke klimaat worden prostituees nogal eens afgebeeld als zielig en ziek. Als vrouwen die gered moeten worden. Als ze wel voor het vak hebben gekozen, zijn ze eigenlijk niet goed wijs. Prostitutiespecialist Marjan Wijers vindt dat kwalijk. „Het zijn oeroude stereotypen. We moeten prostituees mee laten praten en hun in de prostitutiewet verankerde rechten gaan waarborgen. Alleen zo kun je die moderne slavernij tegengaan.”

De wet op de prostitutie blijkt in de praktijk vooral een instrument voor gemeentes om de openbare orde te handhaven. Alleen de al gedoogde bordelen kregen een vergunning, nieuwe bordelen worden amper toegestaan. „Met als gevolg dat de seksexploitanten met de oudste rechten en de grootste mond het voor het zeggen hebben. Dat is gemakkelijk voor gemeentes, maar het helpt prostituees niet verder. In de praktijk krijgen vrouwen zelf nooit een vergunning als ze bijvoorbeeld van huis uit willen werken.”

Het opschonen van de Amsterdamse Wallen ziet Wijers als een gemiste kans voor Amsterdam om nou eens echt een statement te maken. „Het is goed dat onderwereldfiguren op de Wallen worden aangepakt. Maar vervolgens zet de gemeente kunstenaars achter die ramen en komen er leuke winkeltjes. Laat daar nou vrouwen in die echt zelfstandig werken. Of stimuleer prostituees om samen een bedrijf te beginnen. Dat zou pas echt van een visie getuigen.”

Wijers weet wel waarom dat niet gebeurt. Gemeentes vinden het ongemakkelijk om het gevoel te hebben prostitutie te faciliteren, hoort ze van ambtenaren. Zeker in Amsterdam, waar op de inmiddels opgeheven tippelzone aan de Theemsweg gewelddadige pooiers de dienst uitmaakten. „Maar wil je nou de vrouwen helpen of je eigen ongemakkelijke gevoel kwijtraken? Je had ook kunnen zorgen voor betere arbeidsomstandigheden. Zonder de tippelzone zijn die vrouwen er nog steeds, in de meest benarde omstandigheden. Ze zijn alleen onzichtbaar.”