'Fraude met ontwikkelingsgelden was structureel'

(Novum) - Het Centrum voor Internationale Samenwerking (CIS) van de Vrije Universiteit in Amsterdam heeft op structurele basis geknoeid met declaraties, die werden betaald uit ontwikkelingsgelden. Dat blijkt woensdag uit accountantsonderzoek in opdracht van de Tweede Kamer.

Het gaat om geld dat het CIS kreeg voor het Medefinancieringsprogramma voor universitaire en HBO samenwerking (MHO), dat is bedoeld om het hoger onderwijs in ontwikkelingslanden te versterken. Na afloop van projecten wordt een einddeclaratie ingediend. Met deze declaraties werd gesjoemeld, concludeerde KPMG al eerder. Zo werden bijvoorbeeld hogere reis- en verblijfskosten opgegeven dan in werkelijkheid waren gemaakt. Het ging om een bedrag van 285 duizend euro in de periode 2002-2004.

Minister voor Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders (PvdA) concludeerde vorig jaar dat het een 'enkele onregelmatigheid' en een 'enkele omissie' betrof. Volgens hem was van fraude geen sprake. Hij wilde het geld niet terugvorderen en wees erop dat het CIS ontvangen kortingen op de reiskosten al uit eigen beweging had terugbetaald. Ook KPMG concludeerde dat de regels niet systematisch waren overtreden.

Het onderzoek van KPMG beantwoordde niet alle vragen van de Kamer, die aanvullend onderzoek liet verrichten door IRS Forensic Services & Investigations. Dit bedrijf concludeert woensdag dat ook buiten de jaren 2002-2004 werd geknoeid met declaraties en dat hierbij sprake was van een patroon en niet van een incident. Om wat voor bedrag het gaat, is niet onderzocht. De wijze van declareren was strijdig met de regels, meent IRS. Dat de onderzoekers tot een andere conclusie komen dan KPMG, ligt in het gebruik van een 'ander toetsingskader'.

Koenders heeft de Kamer op een paar punten na adequaat geïnformeerd. Wel vragen de auteurs zich af hoe de kwalificatie 'omissie' van de minister zich verhoudt tot 'het structureel over meerdere jaren niet verrekenen van ontvangen kortingen op reiskosten terwijl de regelgeving op dat punt geen ruimte voor interpretatie bood'.

In totaal ontving het CIS sinds 1993 ruim 28 miljoen euro subsidie van Nuffic, de organisatie voor internationale samenwerking in het hoger onderwijs die het MHO beheert. Het rijk trok voor MHO-projecten tussen 1997 en vorig jaar gemiddeld twintig miljoen euro per jaar uit.