Camera bewaakt alcoholverkoop

Supermarktketen C1000 gaat de leeftijd van klanten die alcohol of sigaretten kopen, op afstand controleren. „Zoals de controle nu is geregeld, werkt het niet.”

Binnen enkele weken wordt in tien C1000-winkels cameratoezicht op alcohol- en sigarettenverkoop ingevoerd. Schuitema, eigenaar van 400 supermarkten, neemt zo de druk op caissières weg. De firma wil op termijn het systeem in alle winkels invoeren, ook bij de speciale kassa’s voor tabaksproducten.

Jongeren achter de kassa moeten vaak leeftijdsgenoten om identificatie vragen. Dit leidt niet zelden tot sociale druk om toch alcohol te verkopen, aldus een woordvoerster van de supermarktketen. „We willen naar een systeem waarbij de beslissing van de caissière in handen komt van een externe partij”, aldus Dieuwertje ten Feld van Schuitema. Controle bij de kassa werk niet goed, zegt zij. „De cijfers liegen niet.”

Uit onderzoek, onder meer door de Universiteit Twente, blijkt keer op keer dat jongeren onder de 16 zonder enig beletsel alcohol (en sigaretten) kunnen kopen in supermarkten. De universiteit zette vorig jaar, onder gecontroleerde omstandigheden, mystery shoppers in. Twee jongens en twee meisjes van vijftien jaar trachtten in supermarkten alcohol te kopen. In meer dan driekwart van de gevallen lukte dat.

Minister Rouvoet (jeugd en gezin) verwierp onlangs de inzet van ’loktieners’ bij alcoholverkoop, omdat dit volgens hem te snel in de sfeer van uitlokking zou komen. Volgens de stichting Alcoholpreventie (STAP), initiatiefnemer van het onderzoek van de Universiteit Twente, is dat een misvatting. „De mystery shoppers die wij hebben ingezet, lokken niets uit”, zegt directeur Wim van Dalen van STAP. „Zij bootsen in feite de praktijk na. De verstrekker van alcohol wordt ook niet onder druk gezet.”

Komende week overlegt de Tweede Kamer opnieuw over handhaving van de leeftijdsgrens bij de alcoholverkoop. Supermarktketen C1000 wil niet wachten op de uitkomst van dat overleg, maar voert een eigen handhavingssysteem in.

Het gaat om een vorm van cameratoezicht, ontwikkeld door de Hollandse Exploitatie Maatschappij in Breda. „Een vrij simpel systeem”, zegt directeur Dirk Benschop. „Bij de kassa wordt naast het pincode-apparaat nog een extra terminal geplaatst, met camera’s. Als een klant een breezer of flesjes bier wil afrekenen, blokkeert het kassasysteem. Er is dan niet meer af te rekenen zonder leeftijdsverificatie. Het camerabeeld van de klant wordt door ons in Breda gecontroleerd. Als de caissière zo nodig om een identiteitsbewijs vraagt, wordt ook dat in beeld gebracht. Als blijkt dat de koper 16-plus is, wordt de kassa gedeblokkeerd. Dit alles duurt een paar seconden.”

Volgens Benschop kan een toezichthouder vanuit Breda de kassa’s van gemiddeld twintig supermarkten tegelijk in de gaten houden. Het systeem is volgens hem opgezet onder toezicht van het College ter Bescherming van Persoonsgegevens. „Wij registreren niets. Er loopt geen videorecorder mee. Het is echt live toezicht.” Het grote voordeel is volgens Benschop dat caissières worden gevrijwaard van agressieve of intimiderende reacties van klanten die geen alcohol krijgen. „Zij kunnen nu zeggen: Sorry, ik mag u geen alcohol verkopen.”

Het systeem is uitgeprobeerd door René Peek, eigenaar van een C1000 in Delft. Peek voerde onlangs in zijn supermarkt op eigen houtje een leeftijdsgrens in van 18 jaar bij de verkoop van alcohol. „Ik ben razend enthousiast over het cameratoezicht”, zegt hij. „Ik merk hoe moeilijk mijn caissières het hebben met de handhaving van de leeftijdsgrens. Ze worden bedreigd , bespuugd, van alles. Je moet je ook afvragen of je van jonge mensen ook dit soort moeilijke opdrachten mag verwachten.” Volgens Peek is het huidige systeem ’zo lek als een mandje’. „Dat weet iedereen.”