Kabinet komt met zwartste scenario

De gevolgen van de Wildersfilm zijn nu al zichtbaar, sombert premier Balkenende. Hij maakt zich ’hele grote zorgen’ over wat komen gaat.

Verschillende ministers uit het kabinet Balkenende schetsen een zeer zware dreiging die Nederland boven het hoofd hangt als de Wilders-film, die nog niemand heeft gezien, hier wordt vertoont.

„Ik maak me hele grote zorgen”, zegt premier Balkenende op zijn wekelijkse persconferentie. „Ik ben nu een paar jaar minister-president, maar ik heb zo’n situatie nog niet meegemaakt.”

De Nederlandse veiligheidsdiensten hebben het kabinet blijkbaar de afgelopen dagen een uiterst zwart beeld voor de komende maanden voorgehouden. Balkenende wil niet alle details prijs geven over de waarschuwingen uit islamitische landen en de bedreigingen van terroristische moslimgroepen. Maar dit sombere lijstje over de gevolgen van de film schetst hij al wel: talibanstrijders zeggen dat ze in Uruzgan extra hard tegen de Nederlandse soldaten zullen vechten. Op een buitenlandse beurs zijn de eerste Nederlandse producten geweigerd. Nederlandse stewardessen tonen zich angstig voor vluchten naar islamitische bestemmingen. Balkenende ontkent aanwijzingen te hebben dat Nederland te maken krijgt met een olieboycot.

Een maand geleden ontving de premier kritiek omdat hij suggereerde dat er een ’crisis’ kon ontstaan wanneer Geert Wilders zijn plan doorzet. Balkenende kreeg te horen dat hij daarmee zelf de crisis opriep. Nu zegt hij: „We zullen straks wel eens zien of dat woord crisis niet te gematigd is geweest.”

Niets sluit de premier uit. De inlichtingendiensten voorzien volgens hem zowel ’economische sancties’ als ’aanslagen’. „Er dreigen risico’s voor het bedrijfsleven, voor Nederlanders in het buitenland en voor onze krijgsmacht. Het is onze plicht om Wilders op die risico’s te wijzen.”

Een andere concrete bedreiging is er gekomen aan het adres van minister Koenders van ontwikkelingssamenwerking. Hij heeft zijn reisplan voor volgende week moeten aanpassen. Somalië is geschrapt als bestemming in de hoorn van Afrika. De woede over de film is daar te groot om te landen. Het is een rechteloze staat waar de gevaren toch al groot zijn. Opnieuw is dat gebaseerd op informatie van de Nederlandse inlichtingendiensten. Koenders wilde aanvankelijk doorzetten, maar donderdagavond is het bezoek afgeblazen.

„Het is de eerste keer dat zoiets mij overkomt. Ik laat me niet zo snel intimideren. Maar nu zijn er toch teveel risico’s voor mij en mijn entourage”, aldus Koenders.

Vice-premier Bos beschouwt het Somalië-gevaar als een belangrijk signaal: „Dat laat zien dat we in het kabinet niet theoretisch aan het speculeren zijn. Het bewijst dat we uit moeten kijken, dat we deze zaak niet onderschatten.” Voor de microfoon van de Wereldomroep betitelt Bos het dreigingsbeeld voor Nederland als ’substantieel’. Hij geeft in het Engels gelijk een boodschap af aan buitenlandse regeringen: „De Nederlandse regering zal de vrijheid van meningsuiting blijven bevechten.”