Adviseur van de koning maakt zich geen zorgen

Marokkaanse Nederlanders hebben twee paspoorten. Dat kan in het dagelijks leven lastig zijn. In een korte serie vertelden ze over de praktische problemen. Vandaag (slot): Er is geen simpele oplossing.

Ahmed Aboutaleb is er trots op twee paspoorten te bezitten, anderen betwisten de loyaliteit, maar over de juridische problemen van het Marokkaans paspoort wordt niet gesproken. De discussie wordt te simplistisch gevoerd, zo stelde de 28-jarige Hanan in het eerste verhaal van deze serie: „De discussie gaat over ’Loyaliteit’ – rechts Nederland – en ’mooi, die diversiteit’ – links Nederland.”

Aan de werkelijke problemen, zoals echtscheidingen die niet erkend worden, de naam van je kinderen en je bewegingsvrijheid in Marokko, wordt volgens Marokkaanse Nederlanders weinig aandacht geschonken. Honderden Marokkaans-Nederlandse vrouwen durven niet meer naar Marokko uit angst voor juridische stappen. Organisaties in Nederland die zeggen op te komen voor de belangen van Marokkaanse Nederlanders zijn geen gesprekspartner van de Marokkaanse regering. Afgezien van één in Nederland zetelende organisatie, de recent in het leven geroepen Hoge Raad van Marokkanen in het buitenland. Aangesteld door koning Mohammed de zesde moet deze hoge raad de Marokkaanse regering adviseren over wat er leeft onder de onderdanen die in het buitenland – lees: Europa – wonen.

Abdou Menebhi, Hoge Raad-lid, zegt dat de paspoortkwestie wel op de agenda staat maar dat hij geen aanleiding ziet om koning Mohammed te adviseren Marokkanen de mogelijkheid te geven hun Marokkaanse nationaliteit af te staan. „Ik geloof niet dat Marokkanen van hun paspoort af willen omdat zij reeds een Nederlands paspoort hebben. Wie wil er nou 100 procent Nederlands zijn?”

Menebhi zegt wel op de hoogte te zijn van de juridische problemen die aan het paspoort kleven, maar hij meent dat die te overzien zijn. „Neem nou het delen van een hotelkamer met iemand waarmee je niet getrouwd bent. Waarom doen die mensen niet gewoon wat wij allemaal doen? De hotel-eigenaar omkopen. Zo lossen we meer dingen in Marokko op.”

De onwilligheid van de Marokkaanse rechtbanken wijt hij aan ondeskundigheid. „De nieuwe familiewet, de Mudawwanah, geeft vrouwen meer rechten maar de procedures zijn nog ingewikkeld en niet transparant. Veel rechtbanken interpreteren de nieuwe wetten nog onjuist maar dat is een kwestie van tijd”, aldus de adviseur van de koning.

Volgens Menebhi is elke Marokkaanse Nederlander vrij om geen gebruik te maken van zijn paspoort en daarom ziet hij het probleem niet. „Dan laat je je paspoort toch lekker in een la liggen en reis je alleen met je Nederlandse paspoort.”

Zo simpel is het echter niet. Maurits Berger, jurist en Arabist, verbonden aan de Leidse Universiteit en Clingendael, zegt dat een Marokkaanse naam alleen al als band met het land wordt gezien. „Of men nu reist met een Marokkaans of met een Nederlands paspoort, voor de Marokkaanse overheid ben je onderdaan.”

Volgens Berger is de paspoortkwestie overigens geen juridisch maar een psychologisch probleem. „Het ligt diplomatiek moeilijk omdat het de soevereiniteit van een land raakt. Landen zouden dan moeten vechten om mensen en dat is pijnlijk. Een simpele oplossing is er niet. Het feit dat juridische en emotionele zaken in dit geval door elkaar heen lopen, maakt het er niet makkelijker op.”