Darwin moest dominee worden

opinie Jürgen zit op de middelbare school en het zit erin dat hij zal slagen. Hij wil niet werken en het is ook zonde van zijn opleiding zeggen zijn ouders. Hij moet een studie kiezen. Maar wat?

Zijn ouders hebben een goede baan, het verdient goed. Jürgen is gek op vogeltjes. Hij vindt zichzelf een birdwatcher. Zijn ouders hebben hem wel een verrekijker gegeven, maar een studie in die richting levert geen goede vooruitzichten op. Gelukkig is hij ook erg goed in computers en dát is de toekomst. Moet hij nu kiezen wat hij leuk vindt of wat goed verdient? Jürgen vindt het niet eenvoudig.

De opleidingsmogelijkheden in Nederland lijken onbegrensd. Zo sterk zelfs, dat je ook wel kunt kiezen voor iets internationaals hier, een studie in het buitenland, een oriëntatiejaar of een jaartje rondzwerven. Fantastisch! Zo kun je het aller-, allerbeste gaan studeren. En dan krijg je de aller-, allerbeste baan met een geweldig inkomen! Wie zou zo’n toekomst afslaan?

Maar goed, dan moet je wel weten wat bij je past. Geen nood, daar hebben we keuzelessen voor en studieadviseurs op de middelbare school. Opgelost? Volwassenen weten heel goed dat ze de beslissingen die ze als kind of als jongere genomen hebben niet altijd hebben kunnen overzien.

Mijn eigen studiekeuze ontstond op de speelplaats toen ik nét op de middelbare school zat. Ik stond met wat kinderen te praten, toen er een wat ouder kind langsliep en zei: ‘Wat jij doet heet psychologie.’ Ik ben dat anonieme, onbekende kind nóg dankbaar. Ik ben psycholoog in hart en nieren. Die toevallige passant is onbevooroordeeld, heeft geen belangen, geen kennis over mij, maar ontvangt wat ik doe met een open geest. Hij of zij, ik weet niet eens de sekse van dat kind indertijd, voelt naadloos waar het talent zit en benoemt het. Ondanks al mijn dankbaarheid kriebelt er nog steeds een gevoel van gemiste kans dat ik geen natuurkunde ben gaan studeren. Misschien past dat nog beter bij me, en ook dat is een rode draad in mijn leven.

Een studiekeuze is een samenstelling van talent, realistische mogelijkheden en doorzettingsvermogen. Vanuit talent kun je de niet leuke aspecten van je studie en beroep accepteren. Talent is niet hetzelfde als ‘wat je leuk vindt’. Talent zijn die vanzelfsprekendheden die je doet. Het is niet per se het maatschappelijk gewenste, het is iets wat je gemakkelijk afgaat, vanzelfsprekend voor je is. Je talent volgen betekent dat je je in gaat zetten en niet hopt van de ene naar de andere opleiding. Je kunt tegenslag hebben, maar dat weerhoudt je niet. Voor een studiekeuze heb je die onbevooroordeelde nodig die jouw talent ziet en aanraakt. Onder woorden brengt wat voor jou vanzelfsprekend is.

Die vogeltjes is leuk als hobby, zeggen de ouders van Jürgen. Charles Darwins ouders vonden dat ook, dominee moest hij worden. Maar Charles vond vogeltjes kijken nou eenmaal geweldig. Hij nam een baantje aan op een schip om twee jaar lang de natuur te observeren. En zo kregen wij de evolutietheorie‿

Martine Delfos is biopsycholoog. Voor meer informatie over haar werk zie www.mdelfos.nl