Moderne manieren 20/01/07

Beste Beatrijs, Ik werk in een verzorgingstehuis als zorgassistente. Bij ons in huis zit een oude man en die is handtastelijk. Vooral bij jonge meisjes; bij de oudere niet zo. Kunt u mij adviseren hoe we hier het beste mee om kunnen gaan? Binnenkort wordt er een avond over dit onderwerp georganiseerd voor het personeel. Misschien hebt u nog tips?

Lastiggevallen door patiënt

Beste Lastiggevallen,

Ongewenste intimiteiten hoeft u zich niet te laten welgevallen. Ook al is deze oude man zielig, hulpbehoevend en eenzaam, dat geeft hem geen vrijbrief voor handtastelijkheden. Ook werkers in de zorg hebben recht op een correcte behandeling van de mensen met wie ze professioneel te maken hebben. Laat dus niet over u heen lopen en wijs hem kordaat terecht.

Doe dit niet op een beledigende manier (’Handen thuis, ouwe!’), want hij en u moeten nog samen verder. Houd het zakelijk en gebruik ijzige beleefdheid: ’Wilt u alstublieft ophouden met ‿’ (en dan benoemt u precies de overtreding) ’aan me zitten/ in mijn billen knijpen/ mijn borsten aanraken/ fluiten of sissen/ dubbelzinnige opmerkingen/ obscene smakgeluiden maken/ uw geslachtsorgaan exposeren’.

Laat een kleine pauze vallen, kijk hem indringend aan en maak uw slotopmerking: ’Anders moet ik uw gedrag aan de hoofdzuster rapporteren!’ Gebruik expres de term ’hoofdzuster’, ook al is uw leidinggevende een manager, want veel oude mannen zijn niet bang voor een manager, maar wel voor de mythische, strenge hoofdzuster.

Rapporteer de ongewenste intimiteiten altijd. Zo kan er een dossier worden opgebouwd. Als hij ondanks nadrukkelijke waarschuwingen doorgaat met z’n gedrag of onprettige variaties verzint, of zich zogenaamd niet-begrijpend opstelt, zeg dan tegen uw leidinggevende dat u weigert om hem nog langer te verzorgen. U gaat in staking voor één patiënt. Dan kan er misschien iets worden geregeld zodat deze patiënt nooit door een jonge vrouw in haar eentje verzorgd moet worden, maar dat er altijd een ander personeelslid bij aanwezig moet zijn, of dat hij alleen door mannelijk personeel wordt verzorgd.

Misschien kan er voor deze patiënt en voor anderen die daar behoefte aan hebben in overleg een prostitutieregeling worden getroffen. Er zijn best prostituees te vinden die bereid zijn tot huisbezoek in een zorginstelling. Mits ze adequaat betaald krijgen – van de spaarcentjes van de cliënt natuurlijk. Het is niet de bedoeling dat de zorginstelling voor deze kosten opdraait. Drank en sigaren zijn tenslotte ook voor eigen rekening van de patiënt.

Beste Beatrijs,

Onlangs moest ik (student, 22 jaar) afzeggen voor het verjaardagsfeestje van een vriend vanwege ziekte. Een paar dagen later was hij echt jarig en toen heb ik hem per e-mail gefeliciteerd. Dezelfde dag stuurde hij een e-mail terug, waarin hij voor de felicitatie bedankte.

In dezelfde adem vroeg hij of hij mij een onbescheiden vraag mocht stellen, namelijk of ik toevallig een bepaald cadeau had gekocht (een cadeau dat ik al vaker heb gegeven), want als dat het geval was, dan hoefde hij er zelf niet meer achteraan te gaan. Hij wilde dat ik dit even liet weten, zodat hij er met zijn aankopen rekening mee kon houden.

Ik vind dit een behoorlijk brutale vraag, die ik zelf nooit zou stellen. Ik overweeg om te antwoorden dat ik nog niets had gekocht en dat hij het bewuste cadeau zelf maar moet kopen. Als ik hem weer zie, dan geef ik waarschijnlijk nog een klein(er) cadeautje. Dit lijkt me toch wel redelijk?

Achterstallig cadeautje

Beste Achterstallig,

Lang geleden waarschuwde men kinderen die zich al te gefixeerd op cadeautjes betoonden met het dreigende rijmpje ’Kinderen die vragen worden overgeslagen’. Blijkbaar heeft uw vriend in zijn jeugd niet geleerd dat openlijke hebberigheid een onprettige indruk maakt op de medemens.

Men hoort nooit te informeren of een bij het feest afwezige genodigde een bepaald cadeau (of überhaupt een cadeau) heeft gekocht. Bij afwezigheid op festiviteiten vervalt immers formeel de cadeauverplichting. Dat mensen soms toch achteraf iets geven, is uit pure aardigheid of omdat ze het al hadden aangeschaft, maar het hoeft helemaal niet. Antwoord uw vriend dat u ziek was, maar dat hij niet moet wanhopen, want dat er volgend jaar weer nieuwe kansen komen op cadeaus. Ga ook niet iets anders kleins voor hem kopen.

Nu hij erom gevraagd heeft, lijkt het alsof u iets goed te maken hebt, maar dat is niet zo. Op deze leeftijd zijn er toch wel belangrijker dingen om je druk over te maken dan cadeautjes?

Beste Beatrijs,

Met familie of goede vrienden heb ik geen probleem, maar hoe kan ik kennissen die op bezoek komen en die eindeloos blijven plakken, een hint geven om weer op te stappen? Behalve bijvoorbeeld: ’Zal ik nog een laatste glaasje inschenken?’

Plakkende bezoekers

Beste Plakkend,

Er is geen reden om kennissen op dit punt anders te behandelen dan vrienden en familie. U kondigt eenvoudig aan dat er weer een eind komt aan de gezelligheid.

U zegt iets in de trant van: ’Ik wil jullie niet wegjagen, maar...’ en dan gaat u uitleggen dat u dat juist wél gaat doen. Mogelijkheden te over en ze liggen allemaal in de sfeer van overmacht. Denk aan:

- „Het is laat voor mij, normaal lig ik allang in bed om deze tijd.”

- „Ik moet morgen in alle vroegte weer op.”

- „Ik ben moe, ik kan m’n ogen niet meer openhouden.”

- „Ik moet nog wat dingen afmaken voor ik ga slapen.”

- „Ik moet de zaak hier nog opruimen / afwassen / planten water geven, want morgenochtend heb ik daar geen tijd voor.”

Of (bij een bezoek overdag):

- „Ik moet zometeen de deur uit / nog wat boodschappen doen / kinderen ophalen / met de hond uit/ mijn haar wassen / naar de hobbyclub.”

- „Over een half uurtje komen mijn (schoon)ouders / de buren / een goede vriend.”

Of desnoods zegt u heel simpel:

- „Ik heb andere plannen voor de rest van de dag.”

Het idee is dus dat u zegt dat u de bezoekers niet weg wil hebben, maar ... Elk excuus is goed, behalve de waarheid, namelijk dat u er genoeg van hebt. Het netto-effect is dat ze op zullen stappen.