opinie Vrijwilligerswerk maakt de ontvanger afhankelijk, betoogde James Kennedy. Maar in Nederland werkt het meestal anders.

Daar is dan weer de hele rij misverstanden, foute informatie en open deuren over vrijwilligerswerk, ditmaal aangedragen door een Amerikaanse professor aan een Nederlandse universiteit. Hij put daarbij uit de Amerikaanse publicatie 'Toxic charity'. Het Amerikaanse voorzieningenstelsel stelt weinig voor. Dat is in Nederland heel anders.

Wij willen vrijwillige hulpverlening zien als een aanvulling, niet als vervanging van bestaande voorzieningen. Zowel professionele organisaties als vrijwilligersorganisaties zullen zich verzetten als men betaalde krachten zal ontslaan om onbetaalde 'in te zetten'. Trouwens, vrijwilligers laten zich niet 'inzetten', die kiezen zelf wat ze willen doen. Ze willen geen gaten vullen. Een voorbeeld: ik kom veel in verpleeghuizen. Daar zijn mensen nodig voor soms gevarieerde activiteiten (recreatie, kerkbezoek, bezoek aan familie en vrienden), en je kunt merken dat als het vrijwilligerswerk er bloeit, er ook in ander opzicht een goede sfeer is. Maar de vrijwilligers gaan geen mensen wassen en verzorgen.

Geschikt
"Als je eisen stelt, verpest je het feestje." Leuk gezegd, maar onzin. Vrijwilligers moeten geschikt zijn voor het werk dat aan de orde is, dat begrijpt iedereen. En als een vrijwilliger niet geschikt is voor een bepaalde klus, is er vaak iets anders te verzinnen dat wel geschikt is. Maar het belang van de mensen waarvoor men bezig is, moet altijd centraal staan.

En een goede organisatie is ook van levensbelang, al is het maar van een tijdelijk project. Dat zijn allemaal vanzelfsprekendheden, al is de organisatie soms een zwak punt.

Nog enkele statements die nergens op slaan. "Vrijwilligers willen vooral dankbaarheid." Dat is geheel nieuw! Uit onderzoek weten we allang waarom mensen vrijwilligerswerk doen: Ze vinden het leuk om te doen, het levert ze contacten op, ze leren ervan, ze willen zich nuttig maken. Nergens dankbaarheid te bekennen.

"Er moet wederkerigheid zijn, al is het maar dat je een kopje koffie zet voor iemand die je huis komt opknappen." In Nederland moet ik de mensen nog zien die geen koffie aanbieden. Koffie! De benzine van elke actie. Het gaat hier om een vanzelfsprekendheid, daar hoef je geen artikel over te schrijven.

Wat wel aan de orde is, is dat men actiever mensen werft om zelf vrijwilligerswerk te doen. 'Wat heb jij te bieden?' Dat is vaak een eyeopener.

Gelijk niveau
"Er is ongelijkheid tussen hulpbieder en hulpontvanger." Juist niet! Dat is een probleem bij professioneel werk, maar het is de kracht van vrijwilligers dat ze 'net zo' zijn. Een gestreste moeder kan bang zijn voor de hulp van de Jeugdzorg, want die heeft de macht je kind weg te nemen. Maar als een vrijwilliger langskomt, die de tijd heeft om met je te praten en die zelf moeder is, en dus weet wat er komt kijken, dan is dat is echte steun, juist op gelijk niveau. Daar ontspant iemand van.

"Vrijwilligers willen zich tegenwoordig niet binden." Ook onzin. Tegenwoordig is er meer vrijwilligerswerk op kortlopende basis beschikbaar, dat past in deze drukke tijd. Maar nog steeds is kerkelijk werk, meteen na sport, de grootste vrijwilligerssector, en daarvan is maar een klein deel kortlopend. Iedere vrijwilliger die zich aandient, is bereid zich kort of langer te verbinden.

En nog een laatste onjuistheid in het artikel: mantelzorg is geen vrijwilligerswerk. Bij mantelzorg gaat het om mensen die helpen op basis van een bestaande relatie: familie, vrienden of buur. Iemand doet dat uit plichtsgevoel, of uit liefde, en het is slechts zeer ten dele vrijwillig. Het kan soms tot overbelasting leiden.

Vrijwilligerswerk doe je vanuit een organisatie, klein of groot (of vanuit een project). Het is echt een vrijwillige keuze, en als het te veel wordt, kun je stoppen.