Weg met de hulp, leve de hulp

opinie Zet twee Nederlanders bij elkaar en je hebt een kerk. Zet er drie bij elkaar en je hebt een schisma.

Ontwikkelingssamenwerking heeft op dit beeld zo zijn eigen variant: Stuur twee Nederlanders met vakantie naar Afrika en je hebt een hulporganisatie. De kans is groot dat elke vakantieganger naar Afrika zijn emoties omzet in een project en voor je het weet heb je een koepel nodig. Onwerkelijk? Welnee, we hadden Partos voor de grote ontwikkelingsorganisaties en nu is er ook de koepel Partin voor de kleine initiatieven.

Hoeveel hulporganisaties we in Nederland hebben weet niemand. Schattingen lopen uiteen van 7000 tot 12.000. En ik verzeker u, dat dat er veel te veel zijn en volstrekt niet spoort met de behoefte in Afrika. Er zijn heel wat Afrikaanse ministers die een dagtaak hebben aan het coördineren van alle buitenlandse hulpactiviteiten op hun erf. Als we echt uitgaan van de behoefte in Afrika zou de Nederlandse hulp er heel anders uit zien. In Nederland is de structuur van de hulp niet gebaseerd op de behoefte, maar op basis van het aanbod. Het zijn Nederlandse emoties die vorm geven. En het zou goed zijn als het zwaar versnipperde veld er in slaagt aanzienlijk meer samen te werken. Dat dat niet gebeurt, komt omdat we geheel ten onrechte denken dat een veelheid aan ontwikkelingsclubjes goed is voor het draagvlak. Dat is een misvatting. Het gebrek aan samenwerking holt de effectiviteit van de hulp uit. En als er twijfels over de effectiviteit zijn, holt dat het draagvlak uit.

Het wordt hoog tijd dat de sector een keer echt het debat voert over de kwaliteit van de inspanningen. Vooralsnog houdt iedereen elkaar de hand boven het hoofd en zelfs misstanden worden niet openlijk aan de kaak gesteld als ware de hulpsector een peloton wielrenners dat ook niet over dopinggevallen wenst praten. Dit is geen pleidooi tegen de hulp, dit is een pleidooi voor een aanzienlijk effectievere hulp.

Dit pleidooi heb ik gehouden tijdens de onlangs gehouden jaardag van de NCDO, de nationale commissie die toeziet op het in standhouden van het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking in Nederland. De zaal in Het KIT in Amsterdam slaagde er ondanks de wat badinerende tekst er niet in een echt debat over de effectiviteit te voeren. NCDO-voorzitter Jos van Gennip beloofde aan het einde van de jaardag echter plechtig dat dit jaar dat debat gevoerd gaat worden.

En wellicht dat het dan handig is om geen succesverhalen op de agenda te zetten. Het wordt echt tijd dat de sector ontwikkelingssamenwerking eens het debat op basis van de mislukkingen gaat voeren. Niet om aan te tonen dat hulp niet helpt maar om uit te zoeken welke hulp het best helpt.