Voor de bijna 18.000 Joodse, Roma en Sinti kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog uit Nederland zijn gedeporteerd en in vernietigingskampen vermoord, is een monument in boekvorm opgericht.

'In Memoriam' bevat niet alleen de namen en andere gegevens van de kinderen, maar ook foto's van drieduizend kinderen. Het is voor het eerst dat in Nederland zo'n grote collectie foto's van oorlogsslachtoffers verschijnt. De kinderen 'hadden hun leven nog voor zich, allemaal, en ze zijn allemaal vermoord. Dat is de schok die deze foto's teweegbrengen'.

Het bijna duizend pagina's tellende boek, samengesteld door schrijver Guus Luijters en beeldredacteur Aline Pennewaard, verschijnt morgen. Luijters wil met zijn boek voorkomen dat de herinnering aan deze kinderen 'in de vergetelheid wegzakt'. 'In Memoriam' is een boek 'dat er niet is om te lezen, maar om er te zijn'.

Gegevens transporten
De gegevens van de 17.964 kinderen (in de leeftijd van 0 tot 18 jaar) zijn per transport geordend. Ook dat is niet eerder gedaan. Tussen 15 juli 1942 en 13 september 1944 vonden vanuit het Drentse Kamp Westerbork in totaal 102 treintransporten plaats naar concentratiekampen, de meeste naar Auschwitz en Sobibor.

Door de gegevens over de transporten te koppelen aan de namenlijsten wordt duidelijk volgens welk systeem de Duitsers te werk gingen, de ene keer alfabetisch, de andere keer per stad.

Volgens Luijters blijkt uit het koppelen van de bestanden bovendien dat in een bepaalde periode transportlijsten 'subtiel gesaboteerd' zijn door geboortedata en namen opzettelijk te verhaspelen.

Uiteindelijk heeft dat de deportatie van 107.000 Joden, Roma en Sinti niet kunnen voorkomen. Van hen keerden er slechts vijfduizend terug uit de kampen.

Lees meer hierover vandaag in de krant

DE VERDIEPING
De kinderen die niet terugkwamen