De mystieke liefdestaal van Snow Patrol

Als je de achternaam van zanger-tekstschrijver Gary Lightbody van de Schots-Ierse band Snow Patrol vertaalt, krijg je zoiets als "licht-lichaam". Zou dat de verklaring zijn dat zijn teksten zo aards en hemels tegelijk zijn?

Het nieuwste album 'A Hundred Millions Suns' van Snow Patrol gaat van de ene mystieke ervaring naar de andere, om in het nummer 'The Lighning Strike, iii - Daybreak' te eindigen met “Allebei lachen we hard en we geven ons eraan over. Aan de zuivere kracht van de hemel en aan de koude magneet aarde."

Het is liefdesmystiek en de bezongen ervaringen zijn overweldigend en kwetsbaar.

De romantische vroeg-negentiende eeuwse theoloog Friedrich Schleiermacher heeft religie het “schlechthinnige Abhüngigkeitsgefühl” genoemd, het gevoel van pure afhankelijkheid. Daar moet ik aan denken bij 'The Golden Floor', een nummer waarin de ikpersoon als een boerenpummel zonder enkele charme achtjes danst in de armen van de prinses van zijn dromen. “Gebruik me maar als een steelse blik op jezelf”, voegt hij haar toe. In haar armen is hij nergens bang meer voor, zelfs voor de tijd niet.

Afhankelijkheid spreekt ook uit het nummer “If There’s A Rocket, Tie Me To It”, waarmee het album opent. “Ik breek en jij niet. Ik heb altijd een neiging tot zelfdestructie gehad”. Woorden uit het refrein van een lied, waarin een allerdiepst beleefde liefdeservaring beschreven wordt. Twee weken nadien heeft de ikpersoon een haar van zijn geliefde aangetroffen op zijn hoofdkussen. Als hij die om zijn vinger windt, begint de vinger te kloppen. Het is de hartslag die hij over de lengte van zijn hele lichaam (borst op borst, voeten op voeten) met haar gedeeld heeft. Zij is er niet meer, mogen we echter concluderen, alleen die haar is er nog. En hij heeft zich helemaal gegeven.

In “Crack The Shutters” (gooi de luiken open) is zij er wel degelijk. Ze ligt op een bed en door de luiken open te gooien, laat de ikpersoon haar in het zonlicht baden. “Ik zou hier uren kunnen zitten, steeds nieuwe manieren vinden om met ontzag te worden vervuld”. Het werkwoord “to be awed” wordt gebruikt. Awe, dat is te vergelijken met ons woord Oh, en dan gezegd met de handen opgeheven of met de handen voor de mond. Een dergelijk ontzag, zulk een verwondering ligt aan de basis van elke religieuze ervaring. Er is een derde bij: “Het daglicht lijkt net zo’n behoefte aan jou te hebben als ik”, zingt Lightbody. Het Licht als persoon. Hoe zou ik hierbij aan iets anders kunnen denken dan aan de Allerhoogste?

Maak ik het nu allemaal té mooi en té geestelijk? Dit zou waar zijn als iets niet geestelijk zou kunnen zijn als het lichamelijk is. Het bijbelse boek Hooglied echter is puur lichamelijk en hartstochtelijk, én het functioneert als een metafoor voor hoe de verhouding tussen God en mens kan zijn. Ja, maar het gaat toch helemaal niet over God en dergelijke op “A Hundred Million Suns”? Hier zit wat in. Het woord “God” komt voor het eerst voor in de zinsnede : “God weet dat (...)” En zo’n zin kán, maar hoeft bepaald niet religieus te zijn. Bovendien is er een nummer, “Lifeboats”, waarin er een de vuist opheffen naar oude goden voorkomt. Bovendien heet het daar dat er geen waarheid is. Toch, naast al die mystieke liefdestaal (ik heb lang nog niet alles genoemd) is er in de slotsong “Daybreak”, die ik hierboven al noemde, waarin alles harmonisch samenkomt, een zacht vloeien van halleluja-zang dat uit de kerk komt. Daarna wordt van de kerk op de hoek gezegd dat deze de vrouwspersoon, die steeds wordt toegezongen, angst inboezemt, omdat hij te donker is, en te groot om je ziel in te vinden. Maar kennelijk geldt dit niet voor élke kerk. En vooral wordt de regenbui, waar ze dan in terecht komen, en waar ze zich aan overgeven - ze trekken zelfs de regenjassen uit! - beleefd als tranen van God zelf! Als dat geen zegen is!

De miljoenen zonnen uit de titel draaien om de geliefden heen. Of: de aanblik van zijn dansende geliefde nagelt de ikpersoon vast aan zijn stoel, waar hij vervolgens zit als een gevangene die eindelijk zijn bekentenis af gaat leggen. Maar dit brengt hem juist tot leven, zingt hij in 'Disaster Button'. De tijd komt als thema regelmatig terug. De ene keer om aan te geven dat iets zo mooi is dat het een eeuwigheidservaring genoemd mag worden (“Crack The Shutters”). De andere keer om spijt uit te drukken: ‘waar was ik toen dit leven zich afspeelde en jij woorden schreef en ondertekende die je nu vast niet meer meent’ (“Please, Just Take These Photo’s From My Hands”). Dan heeft hij een schilderij gemaakt van hem en zijn geliefde om daar het nu voor altijd in vast te leggen (“Set down Your Glass”), want: “we zijn stof voordat we er erg in hebben” (“Engines”). Wat een prachtige cd is dit.

Ds. Jan Andries de Boer is predikant in Broek op Langedijk.