Ondraaglijke schoonheid bij het wad

Zonder religieuze beleving geen religie – misschien is ze wel de kern ervan. Toch lees je er maar weinig over. In deze rubriek beantwoorden mensen vragen over wat ze op religieus gebied hebben beleefd. Vandaag: Henk Ganzeboom.

Wat hebt u beleefd?

„Ik woon in de hectiek van de Randstad, maar zoek al van kinds af aan rustige plekken op. Plekken om na te denken, over mezelf, het leven, de kosmos. Ik ben een beschouwend mens. Al op mijn derde schijn ik mijn moeder achterop de fiets op haar rug te hebben geklopt en naar bovenwijzend te hebben gevraagd: Wie heeft de hemel gemaakt? Eigenlijk ben ik nog steeds bezig met deze vraag.

Nog steeds zoek ik momenten van rust. Zoals na een fotoshoot, als ik in mijn auto op de parkeerplaats ga zitten zonder weg te rijden. Even niet meegaan in het jachtige van het leven. Ik draai dan een sigaretje en zit wat te peinzen: zit ik op het goede spoor?

Toen mij werd gevraagd een boek te schrijven over spirituele plekken in Nederland, dacht ik onmiddellijk aan de plek waar ik vroeger zo graag heen ging toen ik er vlakbij woonde, Nieuwe Statenzijl in het uiterste noordoosten van Groningen, bij het wad. Het is een van de weinige natuurgebieden in Nederland waar het nog echt stil is. Alleen de wind hoor je er suizen en je hoort er allerlei vogels. In de verte zag ik de Kijkhut al liggen. Ik liep er naartoe over een modderig vlonderpad door het rietland. Via een wenteltrapje kwam ik boven. Ik deed de luiken open en ging op een bankje zitten. Daar keek ik uit over een bijna ondraaglijke schoonheid.

Na er een tijdje te hebben gezeten, kreeg ik het gevoel dat het landschap in overeenstemming was met mijn streven. De verstilling buiten verlangde ik van binnen. Wat later kon ik ook dat streven loslaten. Toen was er alleen nog de beleving dat binnen en buiten in elkaar overvloeiden. Het was alsof er een symbiose optrad tussen de zintuiglijke en mijn mentale wereld. Het landschap buiten me spiegelde het landschap in mijn binnenste. Mijn denken, voelen en ervaren vielen samen met de wind, de regen en het wuivende riet. Daar kwam het zonnetje, daar voelde ik mijn geluk. Ik voelde de wind, en ik voelde hoe die in mij mijn gemoed schoon waaide. Het komen en gaan van het water van en naar het wad voelde alsof het de gebeurtenissen in mijn leven betrof. Ik had en heb nooit zo’n intense spirituele ervaring gehad.”

Kunt u dat verklaren?

„Ik was er al vaak geweest maar nog nooit was ik er met de intentie geweest om iets spiritueels te ervaren. Ik was er altijd gekomen voor de rust en de schoonheid. Kennelijk maakte mijn intentie het verschil.”

Had u daarvoor echt nooit zoiets beleefd?

„Ik ben katholiek opgevoed, erdoor geïndoctrineerd, en in deze leer ging het niet over zulke ervaringen. Ik heb zelfs op het kleinseminarie de priesteropleiding gedaan. Het heeft maar liefst tot mijn 35ste geduurd voordat ik ervan was losgekomen.”

Hoe is dat gebeurd?

„Ik heb veel bizarre ervaringen gehad waar de kerk geen antwoord op had. Zo droomde ik eens dat ik met vrienden over een zandpad door het bos liep. Links lag een heideveld met in de verte een stad. Ik zei: ’Wachten jullie op me? Ik heb een opdracht in de stad’. En ik zweefde weg. Na een tijdje kwamen mijn vrienden weer in beeld. Ik wierp mijn ringen en edelstenen in de hei en landde precies voor hun voeten. Grappige droom dacht ik de volgende dag, en ging er verder aan voorbij. Maar toen ik ’s avonds de deken opensloeg om weer in mijn bed te stappen, zag ik heel duidelijk een voetafdruk van zand in het onderlaken.

Dit is maar een voorbeeld. Ik reageerde erop door nog harder te gaan studeren dan ik al deed – over de kosmos, de kwantumfysica, het paranormale, de kabbala, noem maar op. Ik wilde weten hoe het zit.

Ik heb geen antwoorden gevonden, maar het betekende wel een verwijdering van de katholieke kerk. Mijn godsbeeld werd steeds onpersoonlijker en de kerk kijkt wantrouwend naar het paranormale.”

Wat vindt u waardevoller: paranormale ervaringen of die ervaring in Nieuwe Statenzijl?

„Paranormale ervaringen lijken van buiten te komen en waren voor mij een motor om verder te zoeken en te studeren. Die spirituele ervaring kwam van binnenuit en was als een anker. Van alle paranormale ervaringen ben ik niet gelukkiger geworden, van de spirituele ervaring in de Nieuwe Statenzijl wel.”

U hebt het gevonden?

„Ik ben een zoeker, en zolang de wereld nog vol geheimen zit, blijf ik zoeken. Twijfel is daar inherent aan. Maar over het bestaan van een mystieke achtergrond van het leven en de kosmos heb ik geen enkele twijfel.”

Henk Ganzeboom (52) is fotograaf en schrijver. In 2005 maakte hij het boek ’Spirituele plekken in Nederland’, waaruit de bovenstaande foto’s van Nieuwe Statenzijl afkomstig zijn.