Killer whales heten ze in het Engels, maar zo stoer zijn ze niet: volwassen orkamannetjes zijn echte moederskindjes. Daarom stoppen hun moeders al vroeg met het voortbrengen van baby-orka's: dan kunnen ze zich hun verdere leven fulltime wijden aan hun zonen.

Dat concluderen Britse, Amerikaanse en Canadese onderzoekers in het wetenschapsblad Science. Ze bestudeerden de goed bijgehouden gegevens van zeshonderd orka's over een periode van 36 jaar, in de Grote Oceaan voor de Amerikaanse en Canadese kust.

De wetenschappers zochten antwoord op het mysterie van de ongekend vroege menopauze van orka's. Vrouwtjesorka's worden soms ouder dan negentig jaar, maar stoppen al met het zich voortplanten als ze in de dertig of veertig zijn. Een dergelijke lange periode van onvruchtbaarheid - die ook mensen kennen - is zeer uitzonderlijk in het dierenrijk, en orka's zijn op dit gebied kampioen. Maar waar het goed voor is, was tot dusver onduidelijk.

Een vrouwtjesorka die zich niet meer voortplant, hebben de zee-onderzoekers nu ontdekt, heeft een zeer gunstige invloed op de overlevingskansen van haar nageslacht. Dat geldt zelfs voor een orkazoon van dertig of ouder: het arme beestje heeft een veertienvoudige kans om zelf te overlijden in het jaar nadat zijn moeder sterft.

Hun orkazusjes kunnen iets beter tegen het wezenbestaan. Als dertiger hebben vrouwtjesorka's een drie keer zo grote kans om binnen een jaar na hun moeder overlijden. Zijn ze onder de dertig, dan heeft dat geen invloed op hun overlevingskansen.

De zonen, concluderen de onderzoekers, blijven hun moeder hard nodig hebben, en liefst hebben ze haar onverdeelde aandacht. Waarschijnlijk willen ze vooral hulp bij de jacht op prooidieren en het weren van vijandige walvissen.

Orka's leven in groepen van tot negentig dieren. Zonen en dochters blijven hun hele leven bij hun moeder in de groep. Het nageslacht van de zonen groeit op bij het moederdier in een andere groep, dat van de dochters in de eigen groep.

De orkamoeder wordt niet alleen door zuivere liefde gedreven: door haar kinderen te beschermen, zorgt ze ervoor dat ze haar genen blijft doorgeven, ook als ze zelf niet meer baart. De onderzoekers snappen niet goed waarom die bescherming voor zonen belangrijker is dan voor dochters.