Een varken moet kunnen wroeten, een koe heeft recht op buitenlucht en een kip moet kunnen scharrelen, meent GroenLinks. Daarom presenteert de partij vandaag een initiatiefwetsvoorstel waarin het verboden wordt om bedrijfsmatig dieren te houden als die geen 'natuurlijk gedrag' kunnen vertonen. "De extra ruimte-eisen leiden tot een krimp van de veestapel. Dat willen we ook."

Volgens Rik Grashoff, die vandaag de wet 'vrije uitloop dieren' toelicht in de provincie met de meeste megastallen, Noord-Brabant, hoeft dat geen ramp voor de veehouders te betekenen. De marktprijzen zullen immers stijgen als er minder wordt geproduceerd, zegt het Kamerlid.

"Bestaande veefabrieken zullen langzaam maar zeker wel uit het landschap verdwijnen, want nieuwbouw van megastallen wordt met deze wet onmogelijk." GroenLinks wil dat de wet ook geldt voor commerciele houders van gezelschapsdieren, maar de normen voor deze dieren moeten nog worden vastgesteld.

Voor varkens, runderen en kippen zijn de criteria al vastgesteld. Een belangrijke maatstaf is dat het dier in gevangenschap zich niet anders gaat gedragen dan in vrijheid. Grashoff noemt het tongrollen van blanke vleeskalveren als voorbeeld. "Dat is afwijkend gedrag doordat ze te weinig vezelrijk ruwvoer krijgen (zodat het vlees niet rood wordt, red.), waardoor ze weinig tot niet herkauwen."

Toen Grashoff anderhalf jaar geleden begon met het schrijven van de initiatiefwet had hij de intentie om alle dieren de gelegenheid te bieden naar buiten te gaan. Daar is hij van teruggekomen. "Voor varkens is het belangrijk dat ze een modderbad kunnen nemen, maar dat zou ook binnen kunnen."

Een belangrijk bijkomend effect van de wet, meent Grashoff, is dat er meer betrokkenheid komt tussen de mens en zijn voedsel, doordat dieren weer zichtbaar worden.

De voorspelling dat de broeikasgasuitstoot toeneemt als het vee meer ruimte krijgt is onterecht, zegt het Kamerlid. Er zijn berekeningen waarbij de ecologische voetafdruk juist afneemt als het dier maar minder krachtvoer krijgt, stelt Grashoff. "En als de veestapel krimpt, neemt de broeikasgasuitstoot ook af."

Waar hebben de dieren recht op?
Kippen moeten kunnen zonnebaden, stofbaden, rennen, fladderen, vleugelstrekken en pootstrekken, in een uitdagende en gevarieerde leefomgeving met voldoende zitstokruimte per hen. Voer en water moet vrij toegankelijk zijn zodat er niet hoeft te worden gestreden om het eten. Varkens moeten kunnen rennen en springen, objecten in de bek kunnen nemen en met de kop schudden, schijngevechten kunnen houden waarbij ze elkaar achterna jagen. Ook moet er de mogelijkheid zijn voor onderzoekend gedrag als wroeten. Alle varkens moeten de ruimte hebben om tegelijkertijd in zijligging vrij van elkaar te liggen. Runderen moeten leven in stabiele, gemengde groepen met de mogelijkheid tot sociale interactie zoals likken, samen kunnen eten, rusten en elkaar bespringen. Ook moet er gelegenheid zijn voor runderen om hun huid te krabben en schuren aan objecten.