Leone van Andel, 84 jaar, rijdt iedere twee weken, op vrijdag, vanuit zijn woonplaats Assen naar de Appelbergen bij Glimmen. Op zijn elektrische fiets doet hij er precies vijf kwartier over, maar dat deert hem niet. Van Andel houdt namelijk van zagen, en in de bossen van de Appelbergen kan hij zijn gang gaan.

Leone van Andel, 84 jaar, rijdt iedere twee weken, op vrijdag, vanuit zijn woonplaats Assen naar de Appelbergen bij Glimmen. Op zijn elektrische fiets doet hij er precies vijf kwartier over, maar dat deert hem niet. Van Andel houdt namelijk van zagen, en in de bossen van de Appelbergen kan hij zijn gang gaan.

De afgelopen jaren is de discussie over natuur en landschap in Nederland bepaald door de plotselinge bezuinigingen op het beheer, de politieke strijd over internationale beleidsdoelen, rechtszaken die afbraak moesten tegengaan en het overhevelen van taken van rijk naar provincie.

We zouden bijna vergeten dat het landschap al die tijd overeind werd gehouden door duizenden vrijwilligers die, dicht bij huis en juist ver weg van de polarisatie, kleine en grote stappen namen om hun natuurlijke omgeving te verbeteren. Hoewel de aanhang van de grote natuurorganisaties de afgelopen jaren fors is teruggelopen, neemt het aantal actieve vrijwilligers juist toe. Trouw zoekt deze zomer die mensen op, in een struintocht van zuid naar noord.

Leone van Andel houdt in samenspraak met de boswachter het bos bij Glimmen open. Vooral de jonge wilgen dringen zich op in het moeras, en om te voorkomen dat de open natte plekken uit de laatste IJstijd dichtgroeien en onzichtbaar worden, zet Van Andel de zaag er in. De stammen gaan op stapeltjes, en worden vervolgens door Staatsbosbeheer afgevoerd.

De voormalig tropenarts, die Albert Schweitzer nog assisteerde in zijn lepra-ziekenhuis in Lambaréné (Gabon), werkt uiterst voorzichtig, nadat hij twaalf jaar geleden bedolven raakte onder een boom die hij zelf had omgezaagd. Vier weken lag hij op de intensive care, maar hij kan het zagen nu eenmaal niet laten.

Van Andel is niet de enige die zich dicht bij huis bekommert om het landschap. In het Limburgse Onderbanken vult Jos Vantilt diepe kuilen met eikenhout, die hij weer afdekt met aarde. In de broedstoven die zo ontstaan, kunnen de larven van het vliegend hert, de grootste kever van Nederland, zich ontwikkelen.

Eer die stoven gaan werken, is Vantilt er al lang niet meer, maar het vliegend hert hopelijk nog wel, zegt hij.

In Oeffelt snoeit Marius Grutters de vlechtheggen, in de bossen bij Nederweert maakt Harry Vossen 'vlinderbanen'.

De cijfers laten zien dat deze groep vrijwilligers alleen maar groter groeit. Natuurmonumenten telde eind 2011 maar liefst 9.241 vrijwilligers, van wie 3.649 op structurele basis met een formele overeenkomst. In 2006 waren dat er nog maar 7.200, van wie 1.994 structureel.

Staatsbosbeheer ziet hetzelfde gebeuren. In 2006 waren er 3.085 vaste vrijwilligers die zich minimaal vier keer per jaar inzetten, in 2012 zijn dat er opeens 4.300.

Landschapsbeheer Nederland, een samenwerking van de provinciale landschappen, meldt dat het aantal vrijwilligers is gestegen van 51.000 in 2009 naar 62.000 in 2011. In totaal zetten die zich afgelopen jaar 1,4 miljoen uur in voor het landschap. Dat zijn meer dan 800 fulltime banen en hun werk vertegenwoordigt een economische waarde van meer dan 30 miljoen euro.

De grootste groep vrijwilligers bestaat uit meer dan 21.000 'landschaps-onderhouds-vrijwilligers'. Dit zijn de 'klassieke' vrijwilligers die bijvoorbeeld wilgen knotten en houtsingels beheren.

Een sterk groeiend type is de 'wandelpadvrijwilliger' (in totaal 1000) die helpt bij het toegankelijk houden van de wandelpaden.

Deze werkers in het groen komen de komende weken in Trouw aan het woord in de serie 'Buitenlui'.