Omwonenden en gebruikers denken graag mee bij ontwikkelen van natuurgebieden. Maar dan ook graag mee beheren aub.

Het is niet meer vanzelfsprekend dat de overheid investeert in behoud en versterking van natuur en landschap. Mensen worden mondiger en nemen zelf het initiatief. De tijd dat beleidsmakers en vakmensen samen konden beslissen hoe het landelijk gebied wordt ingericht ligt achter ons. Discussies rond de komst van windmolens, megastallen en nieuwe natuur spreken boekdelen, net als de recente ophef over de nagebootste storm in het bos van Oss.

Gelukkig draait de wind. Wie rondgaat door het landelijk gebied treft een groeiend aantal voorbeelden waar omwonenden en gebruikers van natuurgebieden betrokken zijn bij natuur en landschap. Soms op verzoek van natuur- of landschapsorganisaties, soms op eigen initiatief.

Aan enthousiasme geen gebrek. Vol vuur kunnen boswachters en beheerders, maar ook particuliere initiatiefnemers vertellen over hoe omwonenden betrokken zijn bij het maken van gebiedsvisies en plannen, bij het realiseren van wandelroutes, of zelf het initiatief nemen om een cultuurlandschap te ontwikkelen en te beheren.

Een goed voorbeeld is de nieuwe natuurvisie voor het Mantingerveld. Waar ooit Natuurmonumenten en bewoners lijnrecht tegenover elkaar stonden bij de plannen voor nieuwe natuur, werd nu samen een toekomstvisie gemaakt. Deze werd in het dorpshuis met applaus ontvangen.

Illustratief voor particulier initiatief van burgers is ook een voorbeeld uit Hellevoetsluis. Inwoners maakten een plan voor nog te ontwikkelen natuur. Door te kiezen voor 'maximale vernatting' ontstond er een combinatie met waterberging. Ze haalden de gemeente over de streep, hielpen bij de aanleg en assisteren bij het beheer. Het Zuid-Hollands Landschap staat garant voor de continuïteit.

In het Westerkwartier in Groningen resulteerde de samenwerking tussen Staatsbosbeheer en de streek in een actieve rol in de ontwikkeling en het beheer van het Curringerveld. Dagelijks zijn vijftig vrijwilligers uit het dorp actief. Ze ontwikkelden onder meer samen een bos en een blote voetenpad.

Deze nieuwe weg betekent een nieuwe rol voor natuur- en landschapsorganisaties. Het vraagt veel van de beheerders en boswachters. Zij zijn opgeleid om de natuurkwaliteit te waarborgen en te vergroten. Omwonenden en gebruikers daarbij betrekken en aansluiten bij hun ideeën vraagt heel andere vaardigheden. Het leren daarvan kost tijd, net als het opbouwen en onderhouden van contacten met omwonenden en gebruikers. De huidige bezuinigingen op natuur maken deze verandering niet eenvoudiger.

Negentig procent van de Nederlanders vindt natuur belangrijk en bijna tachtig procent is tevreden over de toegankelijkheid van de natuur. Het betrekken van die mensen bij de keuzes en het beheer is daarmee enorm kansrijk. Dat vraagt niet alleen een andere rol van de boswachter, maar ook van omwonenden en gebruikers. Meer en meer zullen natuur- en landschapsorganisaties hun vragen een actieve rol op zich te nemen.