Het met veel moeite bereikte Natuurakkoord waarin het Rijk de zorg voor de natuur overdraagt aan provincies, staat op losse schroeven. Na een urenlang debat stemden Provinciale Staten van Noord-Brabant vrijdagavond als eerste tegen. Flevoland heeft al eerder aangekondigd uiteindelijk 'nee' te zeggen; Groningen dreigt daarmee.

Voorwaarde voor het akkoord is dat álle twaalf provincies, én de Tweede Kamer, hun goedkeuring geven. Gebeurt dit niet, dan is het aan de minister van binnenlandse zaken wat er verder gaat gebeuren. Het kabinet heeft al gedreigd met een noodwet en nieuwe Haagse bezuinigingen.

Dat zwaard van Damocles hing al steeds boven de onderhandelingen. Die verliepen moeizaam omdat de twaalf provincies zo'n 600 miljoen aan bezuinigingen en tal van problemen meekrijgen met de - aantrekkelijke - zeggenschap over ontwikkeling en beheer van de natuur. Zo blijft staatssecretaris Bleker (natuur) onduidelijk over de vraag wie er aansprakelijk is als de natuurontwikkeling in de provincies niet voldoet aan internationaal vastgelegde afspraken.

Voorzitter Remkes van het Interprovinciaal Overleg (IPO), die namens de provincies onderhandelde, erkent dat de bijbehorende financiële plaatjes het beeld oproepen dat veel over de schutting wordt gegooid van provincies. "Het blijft natuurlijk niet fraai, en lastig uit te leggen", zegt hij over het eindresultaat. Maar met verder onderhandelen zou volgens hem de situatie niet verbeteren, 'integendeel'.

Voor de besturen van elf provincies - op Flevoland na - was dat reden om het akkoord toch te steunen. De Staten op hun beurt moeten vóór Kerst over het standpunt van hun bestuur stemmen. Flevoland zal zich als laatste over het akkoord buigen, omdat zij de ondertekening heeft gekoppeld aan 240 miljoen euro die het zegt van het Rijk tegoed te hebben voor de ontwikkeling van natuurverbinding Oostvaarderswold. Daarover voert zij nu een rechtszaak tegen de Staat, maar het is niet de verwachting dat de rechter in Zwolle zich voor Kerst uitspreekt. Blijft staan: zonder dat geld, geen Natuurakkoord.

Drie fractievoorzitters van collegepartijen in Groningen hebben staatssecretaris Bleker (natuur) in een brief laten weten dat zij nadere toelichting willen op het akkoord, omdat dit 'vaag' en 'multi-interpretabel' is. Geen toelichting, geen handtekening, aldus het drietal.

De vaagheid van de tekst en dus de onzekerheid voor de provincies, gekoppeld aan het wantrouwen dat Bleker bij die partijen oproept, lijkt een onoverkomelijke drempel te worden op weg naar een definitief Natuurakkoord. Zeker nu ook leden van de oppositiepartijen PvdA en GroenLinks in de Tweede Kamer hun partijgenoten oproepen tegen te stemmen. Volgens Van Gent (GroenLinks) is het "hoog tijd dat Bleker inziet dat wat hij doet geen draagvlak heeft in het land. Ik hoop dat andere provincies het voorbeeld van Groningen zullen volgen", zei zij vorige week, met het 'nee' uit Noord-Brabant als resultaat.

De Brabantse gedeputeerde Van den Hout (SP), die aanvankelijk nog een positief advies over het akkoord had gegeven, kreeg vrijdag als een volslagen verrassing vier partijgenoten tegen zich én de PVV. Al voor de stemming zei hij dat het erom zou gaan spannen en schetste hij zijn dilemma. "Die bezuinigingen zijn gewoon een dictaat. Het is slikken of stikken, maar beter dan niks. We kunnen zelf gaan bemiddelen voor de natuur en het beste eruit slepen."

Na de fatale stemming zei hij te hopen dat Bleker toch zijn aanbod handhaaft zodat de provincie in ieder geval nog geld krijgt voor het natuurbeheer. "De bezuinigingen gaan toch wel door. Ik wilde de inkomsten niet op het spel zetten."

De provincie Noord-Holland lijkt vandaag tegen het Natuurakkoord te gaan stemmen, meldt RTV Noord-Holland.