Automobilisten op de A12 bij het Gelderse Duiven hebben vorige week zeer waarschijnlijk de eerste wolf in Nederland gezien sinds 1897. Foto's van het dier zijn door Nederlandse en Duitse experts onderzocht en geven voor 95 procent zekerheid dat het hier een exemplaar van de Europese wolf betreft.

Volgens Leo Linnartz van ARK Natuurontwikkeling worden wolven en wilde wolfshonden nog wel eens door elkaar gehaald, maar is in Duiven duidelijk sprake van de eerste mogelijkheid.

"Dit exemplaar heeft een witte kin, een donker zadel en een omgekrulde staart, stuk voor stuk kenmerken van een authentieke wolf. Daarnaast vertoonde hij het gedrag van een wild dier. Hij was zeer schuw en duidelijk niet aan mensen gewend."

Volgens Linnartz is hier sprake van een zogeheten dwaalgast, een relatief jonge wolf die na twee jaar zijn roedel heeft verlaten en letterlijk alle kanten opzwerft op zoek naar een nieuwe leefplek.

De dichtstbijzijnde roedels bevinden zich vierhonderd kilometer van de Nederlandse grens in het buitengebied van het Duitse Saksen en Brandenburg. De jonge wolf heeft waarschijnlijk een omtrekkende beweging gemaakt langs het geïndustrialiseerde Ruhrgebied en heeft vervolgens de groengebieden langs de Rijn gevolgd, met de rivier zuidelijk als onneembare hindernis.

Na Lobith heeft de Rijn hem richting Duiven geleid, waar hij uiteindelijk bijna letterlijk tegen de A12 is aangelopen. "Hij is als het ware in een fuik gelopen", zegt Linnartz van ARK, "en ik hoop dat hij inmiddels zijn weg richting Duitsland heeft teruggevonden.

Want Duiven is niet echt een geschikt wolventerritorium." De kans dat het jonge exemplaar Nederland inmiddels heeft verlaten is overigens groot. Dwaalgasten kunnen meer dan 50 kilometer per nacht afleggen.

Nederland heeft een zeer geschikt landschap voor wolven. Aanvankelijk werd gedacht dat de dieren alleen in uitgestrekte wildernissen leefden, maar in Duitsland vestigen zich steeds meer roedels in het meer gecultiveerde zuidwesten in plaats van het bosrijke noordoosten. Het belangrijkste is dat zij zich kunnen voeden met wild. Met zo'n 70.000 reeën is Nederland een walhalla.

Opvallend is dat de eerste wolf die Nederland heeft aangedaan in het rivierengebied is gesignaleerd. Kenners hadden voorspeld dat hij via de Ardennen Limburg zou aandoen, via het Reichswald het bosgebied bij Nijmegen of via de Achterhoek naar de Veluwe zou optrekken.

Vorige week bleek uit een rapport dat juist het rivierengebied enorm aan biodiversiteit wint. Met het project 'Ruimte voor de rivier' is de verlegging van de dijklichamen uit veiligheid gecombineerd met natuuraanleg, waardoor de Maas, Waal en Rijn in zeer korte tijd zijn omgevormd tot enorme natuurverbindingen die zelfs bevers en zeearenden aantrekken. Volgens Leo Linnartz is de komst van de wolf een 'kroon op het werk'.

Beschermde nieuwkomer

Niet iedereen is enthousiast over de komst van de wolf. Boeren zijn bang voor hun jonge vee, jagers zien hem als concurrent, en sommige wandelaars lijden aan het 'Roodkapje-syndroom' en zijn bang voor een confrontatie. Toch is het, voor mensen ongevaarlijke, roofdier door de Nederlandse wet zwaar beschermd nog voordat hij een poot over de grens zette.

Prof C.J. Bastmeijer van de Universiteit van Tilburg onderzocht vorig jaar het juridisch kader waarin de wolf zich beweegt, en stelde vast dat op het dier het strikte beschermingsregime uit de zogenoemde Habitatrichtlijn van toepassing is. De wolf is daarmee een beschermde inheemse diersoort, en mag onder geen beding bejaagd worden.

Sterker nog: de beschermde status van de wolf brengt de verplichting met zich mee actief maatregelen te nemen die het welzijn van het dier garanderen. Het tegengaan van de vestiging van wolven door verstoring of versperringen staat op gespannen voet met Europese verplichtingen.