Terwijl Nuon de bouw van een kolencentrale heeft geannuleerd, bouwt Essent er wel een. Waarom? En waarom koos het energiebedrijf niet voor een schonere gascentrale? Topman Peter Terium geeft tekst en uitleg.

De mededeling van concurrerent Nuon om voorlopig te stoppen met de bouw van een kolencentrale in de Eemshaven is voor Essent-topman Peter Terium geen aanleiding hetzelfde te doen. Essent bouwt zijn kolencentrale in de Eemshaven gewoon af.

"Er is al 2,1 miljard euro uitgegeven op een totale investering van 2,6 miljard. Nu stoppen zou een enorme kapitaalvernietiging zijn", zegt Terium in het hoofdkantoor van het energiebedrijf in Den Bosch. "De beslissing van Nuon is genomen uit bedrijfseconomische overwegingen. Ik begrijp dat heel goed, het zat er al een tijdje aan te komen. Hun centrale zou gaan werken met kolenvergassing en dat is een dure techniek. Wij hebben over die techniek ook nagedacht, samen met Shell, maar hebben het idee anderhalf jaar geleden uiteindelijk als te kostbaar en dus onrendabel verworpen."

Essent wil zich graag profileren als groene-stroomproducent. Het bedrijf is de grootste groene-stroomproducent van Nederland, maar het lukt niet goed dat voor het voetlicht te brengen.

Het concern heeft de schijn tegen. De overname door de Duitse gigant RWE in 2009 werd door Essent als een 'duurzaam huwelijk' gepresenteerd, maar deed zijn reputatie toch geen goed. RWE werd in de media neergezet als een concern dat zijn stroom voor een groot deel haalt uit steen- en bruinkool.

Daarbij bouwt Essent dus die nieuwe kolencentrale bij de Eemshaven, terwijl de vervuilende kolenstook in veler ogen niet meer kan in een tijd dat CO2-reductie in het bedrijfsleven het gesprek van de dag is. Milieuorganisatie Greenpeace voert actie op actie tegen deze centrale.

Peter Terium knikt als hem wordt voorgehouden dat zijn bedrijf een imagoprobleem heeft, dat door het besluit van Nuon om van zíjn centrale af te zien nog duidelijker zichtbaar is. "Ja, daar zitten we mee. Anderzijds is het ook wel de waan van de dag, terwijl ik een concern leid dat zijn investeringen moet plannen voor een periode van dertig, soms wel veertig jaar.

"Toen wij in 2005 gingen nadenken over nieuwe centrales was de Nederlandse stroomprijs 10 tot 15 procent hoger dan in het buitenland. Dat had onder meer te maken met gebrekkige koppelnetten met het buitenland en door het feit dat Nederland veel gascentrales telt. Die netverbindingen met het buitenland zijn nu beter in orde en dat zie je in de stroomprijs terug. Die is nu in binnen- en buitenland zo goed als gelijk.

"Maar de maakindustrie zat toen met dat probleem van hogere prijzen en vroeg ons daarom om een nieuwe centrale om het aanbod van stroom te vergroten. In 2007 besloten we, alles afwegend, om de nieuwste soort kolencentrale te bouwen in de Eemshaven. Daarin kan biomassa worden bijgestookt wat de CO2-uitstoot behoorlijk zal terugbrengen."

Een minder vervuilende gascentrale is wel overwogen zegt Terium, maar als te duur verworpen. "In 2005/2006 was gas erg prijzig. Niemand was toen bezig met schaliegas (moeilijk winbaar gas uit leisteenlagen, red.), dat nu de gasmarkt op zijn kop zet. In die tijd kwam gas vooral uit Rusland en door de voortdurende ruzies met Oekraïne toen konden we daar niet op plannen.

"Er is gekozen toen voor de efficiëntste kolentechniek en ik blijf erbij dat dat de juiste beslissing was. De overheid heeft onze keuze ook gestimuleerd, zowel vanuit milieu-oogpunt als vanuit de behoefte aan diversificatie van energiebronnen. Wij zijn een grote speler en willen ons niet op één energiebron vastleggen."

Enkele vergunningen voor de centrale zijn aangevochten bij de Raad van State en er loopt een procedure bij het Europees Hof van Justitie. Terium: "De milieuwetten in Nederland zijn streng. Op grond van die wetten hebben we een vergunning gekregen en ik zie deze rechtszaken dan ook met vertrouwen tegemoet."

Ook nu de prijs van kolen stijgt en die van stroom daalt ziet Terium geen probleem. "Terugkijken is niet relevant. Het zijn momentopnames terwijl een energieconcern als RWE/Essent op de lange termijn moet plannen. De energiemarkt is enorm in beweging. Het beeld verandert voortdurend. Kijk nu naar wat er in Japan gebeurt. De Duitsers reageren door kerncentrales af te schakelen. Hoe wordt dat opgevangen? Onder meer door kolencentrales.

"Dat laat weer zien dat een divers aanbod van energiebronnen nodig is. Dat wordt des te meer duidelijk nu de gasprijs door de situatie in Japan weer omhoog gaat. En als China besluit om even pas op de plaats te maken met nieuwe kerncentrales, vanwege Fukushima, dan zal de gasprijs voorlopig hoog blijven. Daarnaast hebben we nog te maken met oude, minder efficiënte kolencentrales die er langzamerhand uit moeten. In Nederland draaien vier, vijf verouderde kolencentrales al op minder dan de volledige capaciteit."

Leveringszekerheid, betaalbaarheid en milieu zijn de drie pijlers waarop, volgens Terium, de energievoorziening rust. "Diversificatie van energiebronnen is daarvan het logische resultaat. Er wordt als het om Essent gaat, steeds één ding uitgepikt - die nieuwe kolencentrale. Heel merkwaardig, want wij bouwen ook nog twee gascentrales, in Moerdijk en Maasbracht die samen 1750 megawatt leveren. Dat is meer dan die kolencentrale. Ook met het opwekken van duurzame stroom zijn we bezig om te kunnen voldoen aan de eis dat in 2020 14 procent duurzame stroom moet zijn gerealiseerd. Daarbij moeten nog veel meters worden gemaakt. Wij hebben daarom het grootste windmolenpark van Nederland op land gebouwd, bij de Eemshaven. Onze Amercentrale, de grootste van Nederland, vervangt al 35 procent van de steenkool door biomassa.

"Daarnaast zijn we bezig met groene stroom uit biovergisters. Al met al zijn we de grootste groene-stroomproducent van Nederland. Daardoor zijn wij van alle grote energieproducenten in Nederland degene met de laagste CO2-uitstoot per geleverde kilowattuur. We zijn echter te groot om alleen met duurzame energie bezig te zijn. Dat zou direct leveringszekerheid en betaalbaarheid van stroom in Nederland aantasten."

Het steekt Terium daarom behoorlijk dat RWE/Essent keer op keer als pispaal wordt gebruikt. "Greenpeace speelt op de man. Er worden vijf kolencentrales gebouwd in Nederland. Alleen die van ons wordt steeds in een slecht daglicht geplaatst. Of ik daar wakker van heb gelegen? Nou, ik heb momenten gehad dat ik dacht: hadden we het maar niet gedaan.

"Maar we hebben aan alle milieueisen voldaan en we hechten aan spreiding van bronnen. Dan heb je geen keuze. Bovendien wordt van gas gezegd dat het schoon is, maar het is half zo vies als kolen. Als je een hightech kolencentrale, zoals die in de Eemshaven, optimaal gebruikt en veel biomassa bijstookt, kom je qua CO2-uitstoot lager uit dan met een gascentrale."

De feiten en het beeld dat een deel van de buitenwereld heeft, lopen sterk uiteen, wil Terium maar zeggen. Hij heft zijn handen. "Wat doe je ertegen? Greenpeace is een heilig huisje in Nederland, net zoals de paus en het Koninklijk Huis dat zijn. Het effect bij onze klanten is echter nihil. Die willen vooral goedkope stroom en goede service. Desondanks gaan we gestaag door met het vergroenen van onze activiteiten."