Of klokkenluiderssite BlekerLeaks al vertrouwelijke rapporten heeft opgeleverd blijft onduidelijk, maar het nieuwe initiatief van Das&Boom is wel voer voor juristen. Mág de natuurbeschermingsorganisatie ambtenaren wel oproepen tot schending van ambtsgeheim?

"Het schenden van het ambtsgeheim is wel een misdrijf", zegt Corien Prins, hoogleraar recht en informatisering aan de Universiteit van Tilburg. "Daarop staat één jaar gevangenisstraf. Lees artikel 272 van het Wetboek van Strafrecht. Een ander beschrijft uitlokking: artikel 47, lid 1. Wie een ander tot een misdrijf verleidt, is zelf ook strafbaar."

De oproep tot lekken is strafbaar, net als het verschaffen van de gelegenheid of het faciliteren ervan. In dit geval zou de website dat middel kunnen zijn. Voorwaarde om tot het strafbare feit te kunnen komen is dat de oproep wordt gevolgd door een daadwerkelijk gelekt ambtelijk document. Zolang er niet aantoonbaar een rapport in de digitale postbus zit, is er geen sprake van een afgerond delict.

"De site van Das&Boom gaat natuurlijk erg ver", zegt Prins. "We hebben in Nederland niet voor niets de Wet Openbaarheid van Bestuur waarin spelregels staan die de openbaarheid van ambtelijke stukken regelen. Daarin wordt het feit of de informatie openbaar kan zijn getoetst. Soms zijn er argumenten tegen. Daar gaat BlekerLeaks aan voorbij."

Toevallig is Prins ook lid van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en medeauteur van het rapport iOverheid, waarin wordt gewaarschuwd voor de ontwikkeling waarvan BlekerLeaks een voorbeeld is. 'Er is een risico dat de digitale overheid ongewild deel wordt van het internet', is de boodschap van het voorspellende rapport. De WikiLeaks-affaire is een aansprekend voorbeeld en een voorbode van wat in de toekomst ongetwijfeld vaker zal gaan gebeuren, aldus de WRR. 'Alleen Chinese methoden zouden de geest wellicht terug in de fles kunnen krijgen, maar zelfs dat is de vraag. Om over de wenselijkheid daarvan nog maar te zwijgen.'

Prins, nu weer in haar rol van hoogleraar: "De overheid zou daarom veel actiever met de openbaarheid van haar informatie moeten omgaan en niet wachten tot er gewobt of gelekt wordt. Wat openbaar kan zijn, moet openbaar zijn. En als de overheid transparant is, hebben ambtenaren minder de neiging om te lekken."

Bart van der Sloot is onderzoeker aan het instituut voor informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef onlangs in het Nederlands Juristenblad over de vraag of WikiLeaks te vervolgen is.

Oprichter Assange verdedigt zich door te stellen dat WikiLeaks slechts een platform is en daarnaast een journalistiek medium, waarvoor vrijheid van meningsuiting geldt en bronbescherming. "Maar WikiLeaks is te actief betrokken bij het aantrekken van de gelekte documenten. Van passief doorgeven is geen sprake. En WikiLeaks-medewerkers kunnen zich ook geen journalisten noemen", vat Van der Sloot samen.

BlekerLeaks gaat nog verder door actief tot lekken op te roepen. "Ik denk niet dat dit te verdedigen is", zegt Van der Sloot. "De vraag is eerder of het wenselijk is dit fenomeen te onderdrukken en of het wel vált te onderdrukken."