Mijn dag is goed, roept Christian Schäfer door de telefoon vanaf het Duitse eiland Borkum. Hij heeft net gehoord dat Nuon voorlopig geen kolenvergassingsinstallatie in de Groningse Eemshaven bouwt. Schäfer is voorzitter van actiecomité Besorgte Borkumer Bürger dat al sinds 2007 samen met Nederlandse milieuorganisaties actie voert tegen de energiecentrales. De schone lucht en de kuurtraditie op het Waddeneiland, op 15 kilometer van de Eemshaven, worden bedreigd door de komst van de energiecentrales.

De milieuorganisaties en het actiecomité vieren feest nu Nuon heeft besloten in ieder geval tot 2020 geen kolencentrale te bouwen. Het feit dat het energiebedrijf door de knieën gaat, heeft volgens de organisaties alles te maken met de succesvolle strijd die zij voeren tegen de bouw van de centrales.

Zo lopen er twee rechtszaken tegen de milieu- en natuurbeschermingsvergunning die zijn verkregen voor de bouw. Nuon beaamt in het commentaar dat het liever een dialoog voert met de milieuclubs dan bij de rechter tegenover elkaar te staan. Maar is het wel terecht dat de milieubeweging de overwinning claimt?

Natuurlijk, juridische procedures zijn niet prettig. Het kost bedrijven veel geld, en soms sleept zo'n proces jaren. Toch is die reden voor energiebedrijven niet van doorslaggevend belang om een groot project te staken. Een voorlichter van Essent, het energiebedrijf dat de andere kolencentrale bouwt in de Eemshaven, vertelt dat dit soort procedures eerder regel dan uitzondering zijn. Het hoort erbij. Zij hebben in het verleden dertien keer voor de rechter gestaan vanwege het aanvechten van vergunningen, en ze hebben dertien keer gewonnen.

De kolencentrale, die bijgemengd wordt met biomassa, kost in totaal 2,6 miljard euro en moet in 2013 bijna een miljoen huishoudens van elektriciteit voorzien. Volgens Essent is het met zo'n investering een totaal irreële gedachte om de centrale niet af te bouwen.

De beslissing van Nuon om voorlopig geen kolencentrale neer te zetten heeft alles te maken met geld. Het Zweedse moederbedrijf Vattenfall staat er financieel niet goed voor. Vattenfall kocht Nuon destijds op de top van de markt voor veel geld. Onlangs moest het Zweedse energiebedrijf al 500 miljoen euro afboeken op de aankoopprijs van tien miljard. Bovendien heeft Vattenfall meer investeringen uitgesteld of teruggetrokken. Zo zag het zich gedwongen om in plaats van 3,7 miljard maar 2 miljard euro uit te geven aan de bouw van nieuwe windparken in de periode 2010 tot 2014.

De momenteel hoge prijs van kolen speelt ook mee in de beslissing om nu geen centrale te bouwen. Dat komt doordat de vraag naar deze brandstof in India en China toeneemt. Gas wordt juist goedkoper omdat er steeds meer moeilijk winbaar gas wordt opgeboord dat zich op zo'n vier kilometer diepte bevindt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Nuon het gasgestookte deel van de centrale in de Eemshaven wel afbouwt.

Milieuorganisaties kunnen weliswaar opgelucht ademhalen, maar het verzet is voor Nuon niet van doorslaggevend belang geweest om tot 2020 geen kolencentrale te bouwen. Er is pas sprake van een echte overwinning van de milieugroeperingen als het energiebedrijf de centrale helemaal van de agenda schrapt.