Wat deed Henk Bleker met de natuursubsidie die hij ontving voor de omzetting van zijn landbouwgrond? De staatssecretaris geeft een rondleiding op eigen erf, dat hij als voorbeeld ziet van nieuw beleid.

De staatssecretaris komt op de  fiets. Zwarte klompen aan,  spijkerbroek, en een groene  jas van Fjäll Räven. Hij hoeft zelf niet  te trappen. Zijn jachthond Nero, een  Duitse Staander, trekt zijn baas.

De afspraak stond nog. Via een beroep op de Wet Openbaarheid van  Bestuur (WOB) kon Trouw vorige  maand berichten dat het gezin Bleker in 2005 een subsidieaanvraag  had gedaan voor de omzetting van 6  hectares landbouwgrond in natuur.  De Blekers kregen in totaal  174.372,96 euro, stond in de stukken. Met die subsidieverstrekking in  een vorig leven was niets mis. Maar  in het huidige politieke leven van  Henk Bleker als staatssecretaris die  juist in de natuursubsidies snijdt,  was de publicatie slecht voor de  beeldvorming. En daar kwam bij dat  Bleker twee maanden lang geen antwoord had gegeven op Kamervragen  van de Socialistische Partij over zijn  vermeende zakelijke belangen. Er  doorheen geslipt. De politiek geïrriteerd. Bleker boos. Maar daar was  ook de uitgestoken hand: "Kom  maar eens kijken wat voor moois we  met dat geld hebben gedaan."
Hoooo, Nero. Blekers rijwiel krijgt  een plaats tegen het houten hek. In  het Groningse Vlagtwedde hoeft ie  niet op slot.
 We hebben een vlechtheg voor u meegenomen - struikjes van liguster, zuurbes en haagbeuk die na een aantal jaren platgelegd en vervlochten kunnen  worden. Vlechtheggen werden al 2000  jaar geleden gebruikt als veekering en  zijn daarmee de oudste vorm van het  bij u zo populaire agrarische natuurbeheer. Misschien kunt u er wat mee.  Er zit ook een gebruiksaanwijzing bij.
"Geweldig! Mijn hartelijke dank.  Toevallig experimenteer ik in mijn  eigen gebied met meidoorn als veekering voor de pony's, in combinatie  met houten hekken. Over vijf jaar  moet daar in de verte een roze haag  staan die voor een natuurlijke afscheiding zorgt."
De staatssecretaris haalt de liggende  stam uit de lus die de toegang tot zijn  gebied blokkeert en wijst naar de begrenzing van zijn terrein. Ingeklemd  tussen de percelen van Natuurmonumenten besloten de Blekers een bod  of zelfs onteigening niet af te wachten, maar zelf de landbouwgrond om  te zetten in natuur.
De locatie is prachtig, aan de  oevers van de Ruiten Aa die weer meanderend is gemaakt. De familie  heeft het gebied teruggebracht in de  staat van vóór de ruilverkaveling.
Er zijn weer kleine akkers met  boekweit en haver. Er is een gegraven poel waaruit de reeën kunnen  drinken en een laan met honderd   jonge eikjes slingert over het terrein.
 Deze zomer wordt het bordje met  'verboden toegang' verwijderd en is  het gebied klaar voor wandelaars.

Heeft de staatssecretaris die over  natuur gaat zelf nog wel eens zand  onder de nagels?
"In het weekeinde en in de vakanties  ga ik bewust naar buiten. Ik verwijder de palen en de nieuwe stamp ik  er zelf in. En deze zomer ga ik zelf  weer mijn pony's voorbrengen op de  keuring. Dan heb ik niet alleen maar  zand onder de nagels, maar zweet en  stof over mijn hele lichaam dat pas  na een half uur douchen is verdwenen."
U heeft laten weten dat u geen boer genoemd wil worden. Toch appelleert u  in discussies over de natuur regelmatig  aan 'boerenwijsheid'. U lijkt het als  metafoor te gebruiken. Waar staat die  metafoor voor?
"Ik ben niet van boerenafkomst,  maar wel nadrukkelijk opgegroeid in een dorp. Bij  een natte herfst hadden de boeren  het moeilijk met de oogst van de   suikerbieten, en dan leefden we allemaal mee. Ik heb pony's en bezit  land, dus de zorg ken ik wel. Ik ben  als het ware grootgebracht met een  boerenmentaliteit, ook  in politiek  opzicht. En daarom gebruik ik die  metafoor graag. Met boeren zijn altijd praktische oplossingen mogelijk. En daar ben ik van!" 
U  ziet praktische oplossingen als tegenhanger van theoretische of soms technocratische wetenschap?
"Ja. Laatst bij de presentatie van het  rapport over de toekomst van de  Oostvaardersplassen adviseerde een  internationale wetenschappelijke  commissie dat dit open gebied  richels moet krijgen waarachter de  runderen kunnen schuilen. Prima  advies. Maar in de maanden daarvoor had ik verschillende brieven  van boeren ontvangen die zich al afvroegen of die dieren geen beschutting nodig hadden.
"Tien jaar geleden al was ik niet  overtuigd van de meerwaarde van de  robuuste verbindingszones die de  grote natuurgebieden aan elkaar  koppelen. Mensen die de dieren zien  bewegen, voor een groot deel agrariërs, tonen namelijk aan dat het met  een stapsteentje hier en een struikgewas daar ook anders kan.
"Daar komt bij dat voor die robuuste zones een zwaar middel moet worden ingezet, dat van de onteigening.  Particulier eigendom is iets heel essentieels. Bij een onteigening moet  je als overheid wel een heel goed  verhaal hebben over een evident  maatschappelijk belang. In het kader van veiligheid is onteigening  geen punt, dan gaat het maatschappelijk belang voor. Maar bij natuur?  Als het ook op een andere manier  kan worden opgelost?"
Als u het als staatssecretaris heeft over landbouw en veeteelt toont u enthousiasme en trots, zeker als het gaat om de kracht van agrarische familiebedrijven. Bij natuur  lijkt  u zich te ergeren aan een uit de hand  gelopen 'hobby'.
"Die observatie is niet juist. Of misschien gedeeltelijk juist. Ik word enthousiast over een ander soort natuur dan waarin Nederland de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd. Ik  ben liefhebber van gewone natuur,  en voorstander van het herstellen en  versterken van het landschap dat bij  de ruilverkaveling op grote schaal is  verdwenen. Ik ben gek op weidevogelgebieden, de terreinen die door  de agrarische natuurverenigingen  worden beheerd. Maar ook op het  beekdal hier voor de deur dat door  specialisten van Natuurmonumenten wordt beheerd."
Maar nu heeft u het over de randen  tussen de echte natuur en agrarisch  land.
"Precies, maar juist dit landschap is  erg belangrijk omdat het zich dicht  bij mensen bevindt. Kijk om je heen,  het water van de Ruiten Aa, een oude  veenbeek,  komt hier de oever weer  op. Fantastisch mooi toch?"
In april 2010 gooide de oud- hoofddirecteur van Natuurmonumenten Frans Evers de knuppel in het hoenderhok door in deze krant Natura  2000 te bekritiseren, het Europese netwerk van natuurgebieden. Hij vond  die operatie 'doorgeschoten'. Het was  opvallend dat de natuurorganisaties  zijn betoog omarmden en zo een  draagvlak voor verandering toonden.  Na het aantreden van het nieuwe kabinet maakte u geen gebruik van die  steun, maar koos voor confrontatie en  polarisatie.
"Ik geef toe: ik heb bewust de confrontatie gezocht. Ik heb de zaken  scherp neergezet, maar als middel  om verder te komen. Toen ik voor  het eerst met de begroting voor natuur werd geconfronteerd, wist ik  dat er van pappen en nathouden  geen sprake kon zijn, maar er een  complete heroriëntatie nodig was.  De Ecologische Hoofdstructuur  moet worden verkleind naar 600.000  hectares, we zien af van de corridors  en we bezuinigen op het beheer. En  ik zeg erbij: als ik geen bezuinigingsopdracht had gehad, was ik met dezelfde voorstellen gekomen. Het  werd tijd."
U staat door uw opstelling momenteel  vrij geïsoleerd. U moet vanuit een minderheidskabinet bezuinigingen opleggen, maar die veranderingen worden  niet gedragen door de natuurorganisaties en  de provincies. Groene voormannen als de oud-ministers Veerman  en Winsemius zijn zeer kritisch, en geven voor vandaag zelfs een negatief  stemadvies.
"De grote organisaties zijn niet enthousiast, maar er ontstaat wel  nieuw draagvlak voor natuurbeheer,  namelijk op het platteland. Ik wil de  natuur weer streekgebonden maken. Het is de laatste jaren wel erg  veel van de politiek geworden, van  de overheid en de grote organisaties  als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Natuur moet weer van  mensen worden."
"Vergeet niet dat er bij veel natuurliefhebbers een groeiende ergernis  ontstond over gebieden die wel voor  natuurontwikkeling werden aangekocht, maar vervolgens niet werden  ingericht en beheerd. We hebben op  dit onderwerp grote steken laten vallen Het gebied waar we nu lopen is er  een voorbeeld van. Links is de akker  van Natuurmonumenten, verpacht  aan een boer omdat er geen plannen  voor zijn of het geld ontbreekt. Enorme kapitaalvernietiging. Vorige  week is ie omgeploegd. Zie je die valk  daar bidden? Die verkiest mijn terrein boven dat van de buren, want  daar is helemaal geen muis te  vinden."
CDA'er Veerman verwijst in zijn kritiek  op uw beleid naar de invulling van het rentmeesterschap.  De mens zou Gods schepping niet mogen uitputten of vernielen. Hoe rijmt  uw definitie van rentmeesterschap zich met  het stopzetten van de EHS?
"Rentmeesterschap betekent dat als  je iets verwerft, je het ook beheert.  Daarom behouden we de komende  jaren de ingerichte natuurgebieden,  daarvan stoten we niets af, maar we  gaan wel afronden. De EHS wordt  kleiner, maar beter. In 2018 wil ik  een goed ingerichte EHS hebben,  zonder die verbindingen. Geen uitstel meer of  minimaal beheer. Het  moet een keer klaar."
De groene polarisatie is in ieder geval  goed voor de Nederlandse taal. Winsemius zegt dat er door het schrappen  van de verbindingszones 'bloempottennatuur' overblijft en boswachters  noemen het beheer van natuur door  boeren  al 'Blekeren'. Waarom bent u  eigenlijk zo enthousiast over die vorm  van natuuronderhoud?
"In de jaren negentig heeft toenmalig minister  Van Aartsen gesteld dat  veertig procent van de EHS particulier moest worden aangelegd. Dat is  bij lange na niet gehaald. Terwijl de  verwerving van gronden goedkoper  is omdat niet de agrarische grondwaarde wordt betaald, maar slechts  een vergoeding van 80 procent. Het  beheer is even duur, maar het belangrijkste is dat die werkzaamheden door particulieren en agrariërs  voor draagvlak zorgen. Daar zijn we  weer."
De directeur van het Nederlandse  WNF, Johan van de Gronden,  pleit  voor ruimte van de overheid. Juist in  tijden van crisis moet het initiatief en  de innovatie van de sector zelf komen.  Uw collega Verhagen heeft onlangs in  een brief dit beleid voor bedrijven aangekondigd. Voelt u voor eenzelfde  beleid ten aanzien van de natuur?
"Ik heb inmiddels drie keer gezamenlijk overleg gevoerd met de grote natuurorganisaties en de provincies over hoe het verder moet met de  EHS. Alle partijen denken en praten  mee, en ik sta open voor ideeën.  Maar het is te veel gevraagd om mij  te verzoeken me een half jaar niet  met natuurbeleid te bemoeien.
"Daarvoor heb ik net iets te veel  passie."