Schone sauna Wellness in balans met de omgeving

In een sauna word je van binnen en van buiten grondig gereinigd. Maar het milieu schoonhouden? Daar is slechts een enkel wellnesscentrum mee bezig.

De ligging is prachtig, vlakbij de IJssel, even buiten Zutphen. Verder lijkt de Ryokan op het eerste gezicht niet veel te verschillen van andere wellnesscentra. Opgeruimde medewerkers verstrekken in de frisse ontvangstruimte hagelwitte badjassen en plastic badslippers. Er zijn moderne fitnessruimtes en behandelkamers. Via het saunagedeelte, ingericht met een Japanse toets, kom je in de grote tuin. Hier hangt ook een Aziatische sfeer, met rietgedekte paviljoens aan de rand een groot meer.

Pas als je je omdraait zie je waarom dit wellnesscentrum toch anders is: de hele buitengevel is bedekt met zonnepanelen. En dat is niet alles, zegt eigenaar André Visch. Het rustige meer, waarop watervogels ronddobberen, zorgt voor de koeling van het gebouw. „Het is een metersdiep grindgat, onderin is het water maar vier graden. Via een warmtewisselaar maken we daar gebruik van.”

Enthousiast vertelt Visch hoe zijn bedrijf wil omvormen tot het eerste klimaatneutrale wellness-centrum in Nederland. Hij is daarmee een uitzondering in zijn branche – maar een handjevol ondernemers laat zich iets aan het milieu gelegen liggen. „Terwijl dit toch een energieverslindende bedrijfstak is.”

Bij de Nederlandse Saunavereniging moet voorzitter Roel Kamps diep nadenken over de vraag óf en hoeveel ’groene’ sauna’s er in Nederland zijn. „Het is niet echt een thema dat speelt”, geeft hij eerlijk toe. „Sommige ondernemers doen wel iets met zonnecollectoren, maar de meesten willen de prijzen voor de bezoekers zo laag mogelijk houden. Misschien zouden we het eens op de agenda moeten zetten.”

André Visch en zijn vrouw zijn al sinds 2004 bezig hun bedrijf duurzaam te maken. Zonder daar veel ruchtbaarheid aan te geven. Op de website van Ryokan moet je goed zoeken voor je erachter komt dat er groene stroom gebruikt wordt, dat in het restaurant veel biologische producten op het menu staan en dat de huidverzorgingsmiddelen afkomstig zijn van een Italiaans familiebedrijf dat samenwerkt met boeren uit de directe omgeving. De tuinman gebruikt geen gif: „Dat is ook beter voor de koikarpers in de zwemvijver.”

Waarom geeft Visch niet wat meer ruchtbaarheid aan al deze initiatieven? „Ecologisch bezig zijn is een visie, geen marketing-instrument. Onze gasten moeten het zelf ervaren en het vervolgens doorvertellen. Reclamemateriaal is ook belastend voor het milieu.” Het klinkt streng, maar Visch benadrukt meteen dat hij verre van dogmatisch is. „We zijn er nog lang niet en doen het stapje voor stapje. Je kan niet in één keer omschakelen.” Hij zou dolgraag een windmolen op zijn terrein plaatsen. „Zoiets regel je alleen niet van vandaag op morgen. Een gewone windmolen maakt teveel lawaai. Ik ben nu bezig met een nieuwe techniek, een windgenerator. Dat zijn een soort verticale windmolens die veel minder geluid maken.”

Met het biologische menu in het restaurant is het hetzelfde verhaal – de wil is er, maar ze zijn er nog niet. „Soms is de toevoer een probleem. Als je twee maanden van tevoren een menukaart maakt, moet je er wel op kunnen rekenen dat alle ingrediënten tegen die tijd verkrijgbaar zijn.” Het probleem wordt nu opgelost met een keuzemenu vis, vlees of vega. „Dan kan de kok improviseren.”

Visch is van oorsprong fysiotherapeut. In de loop der jaren is hij zich gaan verdiepen in manuele therapie en vervolgens de traditionele Chinese geneeskunst. Ryokan is niet alleen een sauna of ontspanningsoord, het is ook een kuuroord waar je met gezondheidsklachten terechtkunt. Je kan er naar een acupunturist én naar de mondhygiëniste. „We passen hier alternatieve én reguliere methodes toe – mensen werken hier vanuit verschillende disciplines. We kijken kritisch naar elkaar.”

De filosofie achter zijn bedrijf nam hij mee uit Japan, waar hij vroeger veel kwam toen hij op topniveau aan karate deed. Hij werd door Japanse karateka’s meegenomen naar traditionele kuuroorden – Ryokans. „Het zijn de oudste wellnesscentra ter wereld, waar het principe van de harmonie tot in perfectie is uitgewerkt. Het gebouw en de tuin worden aangepast aan de omliggende natuur en ook de bedrijfsvoering wordt hierop afgestemd.” Deze filosofie en het streven naar duurzaamheid sluiten voor Visch naadloos op elkaar aan. „Mensen gaan naar een wellnesscentrum voor een geluksgevoel.” Visch is ervan overtuigd dat je pas echt tot rust kan komen als je in harmonie bent met de wereld om je heen. „Je moet een binding aangaan met je omgeving, als individu, maar ook als bedrijf. Ik ben ervan overtuigd dat gasten dat vanzelf gaan voelen.”

Nou ja, misschien niet alle gasten. „Je hebt twee types. Saunahoppers die steeds weer een nieuwe prikkel nodig hebben, die komen voor entertainment. En je hebt de rustzoekers die komen om bij te tanken en die op zoek zijn naar puurheid.”

Visch weet dat hij met een ’pretparksauna’ het snelle geld zou kunnen binnenhalen. Maar een groene bedrijfsvoering kan zakelijk ook voordelen hebben. „De energieprijzen stijgen, dus wordt het steeds interessanter om over te schakelen op duurzame energie. Als ik een installatie bouw die net zoveel kost als tien jaar gewone stroom, en die installatie gaat twintig jaar mee, is het een heel verstandige investering.”

Hij moet natuurlijk wel zakelijk blijven, want er werken tachtig mensen in de Ryokan en die willen aan het einde van de maand natuurlijk hun salaris. „Winstmaximalisatie is niet ons doel, de continuering van mijn bedrijf wel. Daarom kan ik ook niet in één keer overschakelen.”

Zijn bedrijf loopt goed, hij werkt er dan ook hard voor – vaak is hij van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat in de Ryokan te vinden.

Is de verleiding dan soms niet groot om toch voor de snelle winst te gaan, en zo’n windmolen maar te laten zitten? „Nee. Op deze manier verdien je misschien wat minder, maar als je de hele dag werkt voor iets waarin je niet gelooft, is dat veel erger. Het duurt zo misschien wat langer om je bedrijf op te bouwen, maar duurzaam ondernemen geeft je op de lange termijn meer bestaansrecht.”

Hier vindt u de gehele bijlage Lekker Groen! (in pdf).