Het groene jaaroverzicht

Waarschijnlijk was het jaar 2007 groener, met Al Gore's An Inconvenient truth, Live Earth en Bill Clintons klimaatneutrale steden. Maar ook 2008 kende een aantal gedenkwaardige momenten.

Discussie over megastallen en de mosselvisserij. En de vraag of te veel landbouwgrond wordt geofferd voor natuur. In de zomer opvallend veel dierennieuws, maar ook milieuactivist Duyvendak die de Tweede Kamer moest verlaten. In het najaar volgden tenslotte deltarapport, waterschapsverkiezingen en een klimaatbijeenkomst in Poznan. Het groene jaaroverzicht van 2008.

JANUARI

Europese klimaatdoelen

De Europese Commissie presenteert nieuwe plannen die het klimaat moeten ontzien door het energiegebruik te beperken. De lidstaten en het Europees Parlement moeten nog instemmen. De West-Europese landen moeten de uitstoot door transport, huishoudens en landbouw flink beperken. De nieuwe EU-lidstaten, die zich nog moeten ontwikkelen, krijgen veel ruimere normen. De vervuilende industrie krijgt meer ruimte dan verwacht. Een groot deel, van de benodigde emissierechten krijgen ze cadeau.

Ecowoning

Jan Husslage begon jaren geleden aan de bouw van een ecowoning in Steenwijk. Ze was opgetrokken uit sloophout, simpele mdf-platen, oude deuren en planken van lariksen, gekocht in naburige bossen. De gemeente besluit de woning te slopen en mag dat in maart ook doen van de rechter. Bij de kaveluitgifte in 2001 werd namelijk een bouwtijd van twee jaar afgesproken, en die werd ruimschoots overschreden.

FEBRUARI

Megastallen

Er verschijnen vier studies naar megabedrijven. Maar een duidelijk ja of nee op de vragen komt er niet. Het Milieu- en Natuur Planbureau (MNP), de Raad voor Dieraangelegenheden, het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en de Raad voor het Landelijk Gebied geven zowel voor- als tegenstanders argumenten.Landelijk en regionaal is de megastal geen extra aanslag op het milieu, omdat de ’megaboeren’ zich ook aan de milieunormen moeten houden. Maar fijnstof is een probleem en megabedrijven hebben bovendien een ’negatieve landschapsbeleving, vergelijkbaar met industrieterreinen’.

Windmolens

Als het aan Woerden en de provincie Utrecht ligt komen er vier windmol;ens in het groene Hart. Minister Cramer een warm pleitbezorger van duurzame energie, heeft echter liever dat de provincie een andere plek zoekt. „Voor dit gebied is de kernkwaliteit openheid van landschap. Daar passen geen windmolens bij.”

Klimaatbos

In een week tijd moet er bij het Harderbos in de Flevopolder een klimaatbos worden geplant, in hartvorm. De bomen absorberen koolstofdioxide (jaarlijks zo’n 200 ton) en maken planters en wandelaars bewust van komende klimaatproblemen.

Visvriendelijk

Bart van Olphen, oprichter van visketen Fishes, de eerste vishandel die gecertificeerd was volgens de duurzaamheidseisen van Marine Stewardship Council (MSC) krijgt wereldwijd erkenning. Hij heeft de International Seafood Champion Awards gekregen.

Luchtvervuiling

Brommers en scooters blijken meer ultra-fijnstof uit te stoten dan vrachtwagens en twee keer zo veel als een gemiddelde auto. De Fietsersbond heeft in twaalf steden gemeten aan hoeveel fijnstof en ultra-fijnstof fietsers en automobilisten worden blootgesteld. Fijnstof verergert hart- en longproblemen. Hoe kleiner de deeltjes, hoe dieper ze in het lichaam dringen.

Mosselvisserij

De Raad van State oordeelt dat het ministerie voor landbouw, natuur en voedselkwaliteit de mosselvissers in 2006 onterecht een vergunning verleende en legt een verbod op, op het vissen naar mosselzaad.

MAART

Scheepvaart

Minister Cramer van milieu wil strengere milieueisen voor schepen. Ze pleit in Brussel voor vermindering van de uitstoot van schadelijke stofdeeltjes. Schepen worden nu nog ontzien wat milieuwetgeving betreft. De scheepvaart groeit echter snel. Dat leidt tot meer fijn stof en broeikasgassen. Een studie van het Milieu- en Natuur Planbureau toonde onlangs aan dat de scheepvaart op de Noordzee aanzienlijk bijdraagt aan de luchtvervuiling in Nederland.

Rotterdam

Rotterdam is op papier de groenste stad van Nederland, alleen ervaart de Rotterdammer dat niet. Dat beeld moet veranderen, vindt de Rotterdamse wethouder Lucas Bolsius (Buitenruimte). Hij opende gisterochtend het Groenjaar 2008, waar hij 8,5 miljoen euro voor heeft uitgetrokken. In het Groenjaar komt er veel groen bij in de havenstad. Op 19 maart worden op de Nationale Boomfeestdag 2008 bomen geplant. Ook krijgen tien gebouwen in de stad groene daken, in de vorm van met mos beplante matten.

Zwarte rat

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakt zich zorgen over het oprukken van de zwarte rat, vooral in Noord-Brabant en Limburg.

Landbouw versus natuur

Als moeizaam verkregen land wordt ’teruggegeven’ aan het water of de natuur, lopen de emoties hoog op, zoals in Zeeland, Zuid-Holland en in Wieringen. Waarom vruchtbare grond offeren aan natuur? Landbouworganisatie LTO vindt dat gezien de voedselschaarste niet uit te leggen. Volgens natuurorganisaties is meer voedsel produceren in Nederland echter geen oplossing voor de honger in de wereld. Honger is een kwestie van slechte verdeling van eten en gebrek aan koopkracht. Feitelijk gaat er ook amper boerenland naar natuur. Zestig procent van de grond in Nederland is in handen van de landbouw. Daarvan gaat de komende jaren 2,5 procent naar het netwerk van natuurgebieden.

APRIL

CO2 afvangen

Energiebedrijf Eon opent op de Rotterdamse Maasvlakte de eerste Nederlandse CO2-afvanger. Als de proef slaagt, kunnen megatonnen broeikasgas voorgoed onder de grond worden gestopt.

Biobrandstoffen

De kritiek op biobrandstoffen neemt toe. Het Europees Parlement wil liever wachten op alternatieven die echt milieuvriendelijk zijn.

Ammoniak

De Raad van State zette onlangs een streep door soepele regels voor de uitstoot van ammoniak.

MEI

Ecofabulous

Groen en glamour gaan best samen. Duurzaam leven; iedereen heeft er de mond van vol. Maar is het in de praktijk wel te doen? En is het niet verschrikkelijk saai omdat niets meer mag? Lekker eten bijvoorbeeld, of mooie kleren dragen. Verschillende gidsen en boeken voor een groener bestaan beweren dat het wel degelijk kan: groen leven en toch genieten.

Hybride auto

Zuinige en milieuvriendelijke auto’s krijgen steeds meer subsidies en belastingvoordelen. De verkoop van hybride auto’s stijgt explosief. Hoge benzineprijzen, belastingvoordeel en de discussie over het klimaat trekken steeds meer mensen over de streep.

Weidevogels

Dertig miljoen euro wordt er jaarlijks in het behoud van weidevogels gestoken, maar nog steeds neemt het aantal grutto’s, tureluurs, scholeksters en kieviten af.

Corus

Corus stoot te veel giftige stoffen uit. De provincie legde het staalbedrijf onvoldoende milieueisen op. De Raad van State eist aanscherping.

JUNI

Natura 2000

Nog voor de zomer moet het ministerie van natuurbeheer 162 natuurgebieden aanwijzen die Europese bescherming krijgen. In totaal geeft de Europese Unie 15.000 natuurgebieden de speciale Natura 2000-bescherming. Die natuur is internationaal waardevol, omdat ze ergens anders niet of nauwelijks voorkomt, of omdat de dieren of planten die er leven in hun voortbestaan worden bedreigd, of vooral daar broeden of overwinteren.

Luchtkwaliteit

Amsterdam is bezig om maatregelen te nemen die de luchtkwaliteit verbeteren, en loopt daarin voorop. Het Amsterdamse stadsbestuur wil van het gebied binnen de ringweg A10 een ’milieuzone’ maken. Dat betekent dat de meest vervuilende voertuigen dit gebied straks niet meer binnen kunnen rijden.

JULI

Vliegtaks

De vliegtaks gaat in en levert meteen al verontwaardigde reacties op van reizigers op Schiphol.

Een ticket is voortaan 11,25 euro duurder. De Nederlandse luchtvaartbranche is bang dat vakantiegangers die binnenlandse luchthavens voortaan mijden. Schiphol verwacht deze zomer 50.000 passagiers minder dan vorig jaar.

Wasbeer

De Stichting AAP waarschuwt dat het aantal wasberen de komende jaren flink zal toenemen. Ze vangt er deze zomer 22 op. Binnen een paar jaar telt Nederland er volgens de stichting honderden en die groei kan gevolgen hebben voor de andere fauna. Deskundigen doen het alarmerende bericht meteen af als broodje aap. Wasberen zijn niet eng of gevaarlijk. Later blijkt uit een quick-scan van onderzoeksinstituut Alterra inderdaad dat er geen risico's zijn voor de biodiversiteit, landbouw of volksgezondheid in Nederland.

Tijgermug

Sinds juni zijn op vier bedrijven weer tijgermuggen gesignaleerd. Volgens het het Centrum voor Landbouw en Milieu zijn ze gevonden in kassen waarin de sierplant lucky bamboo, die uit China is ingevoerd, wordt opgekweekt. De mug kan knokkelkoorts veroorzaken.

Ruigpootuil

Ruigpootuil broedt in Drenthe. Voor het eerst in ruim dertig jaar hebben ruigpootuilen in Nederland voor nageslacht gezorgd. De uilen bouwden in de bossen van Midden-Drenthe twee nesten.

AUGUSTUS

Spaarlampen

Spaarlampen kunnen tientallen procenten goedkoper worden nu Brussel de Europese importheffing op vooral Chinese spaarlampen definitief kan laten vervallen.

Duyvendak

Het actieverleden van Wijnand Duyvendak h achtervolgt hem en dwingt hem zijn kamerzetel voor groenLinks op te geven. Hij biecht zelf op betrokken te zijn geweest bij een inbraak in het ministerie van economische zaken, als lokkertje voor de publicatie van zijn boek ’Klimaatactivist in de politiek’. later blijkt hij ook verantwoordelijk voor het publiceren van namen en adressen van ambtenaren die zich bezighielden met kernenergie. Dat heeft geleid tot bedreigingen en zelfs brandstichting.

Milieusubsidies

CDA en VVD eisen dat minister Cramer (milieu) de steun aan milieuclubs onderzoekt. ’Milieuclubs als Milieudefensie zouden subsidies misbruiken, luidt de kritiek.

Groenrechts

Duurzaamheid, milieubewustzijn, klimaatbeleid. Het moeten de paradepaardjes van dit kabinet worden, Maar ook de VVD ziet kansen. VVD-leider Mark Rutte heeft zich laten inspireren door Arnold Schwarzenegger, de Amerikaanse gouverneur van Californië, en door de Britse conservatieve leider David Cameron en komt met een groene koers.

BLUF!

Samen met 177 anderen zou minister Cramer een advertentie uit 1986 hebben ondertekend. Daarin steunt ze Bluf! omdat het blad geheime documenten van het ministerie van economische zaken publiceerde. Minister Cramer kan zich niet meer herinneren dat ze de advertentie ondertekend heeft. Bovendien wijst ze erop dat zowel haar voornaam als haar achternaam verkeerd gespeld is.

SEPTEMBER

Deltacommissie

Miljarden zijn nodig om Nederland te beschermen tegen het wassende water. De Deltacommissie onder leiding van oud-minister Cees Veerman stelt voor de dijken te verhogen (die moeten gemiddeld een factor tien veiliger), de rivieren meer ruimte te geven en het peil in het IJsselmeer zonder gevaar te laten stijgen met anderhalve meter en de kust te verbreden. Het rapport ’Samen werken met water’ gaat niet over eilanden voor de kust, maar over een natuurlijker verbreding van de duinen door zand te storten.

Zeereservaat

Minister Verburg van landbouw en visserij noemt het ’buitengewoon’ verwerpelijk dat Greenpeace rotsblokken heeft gestort in het Duitse deel van de Noordzee. De organisatie wilde daarmee de aandacht vestigen op het afbakenen van zeereservaten die niet meer voor de visserij toegankelijk zijn.

Duurzame dansclub

Dance-goeroe Ted Langenbach en de Rotterdamse horecabroeders Tieleman, beginnen de eerste duurzame danceclub ter wereld in Rotterdam. Watt heeft waterloze urinoirs waarvan de urine wordt ’gepiescycled’ tot mest, afvalloze barren, led-verlichting, groene stroom en een energieopwekkende dansvloer.

Klimaatverandering

De opwarming van de aarde tast de gezondheid van Nederlanders aan. Experts verwachten per jaar een paar honderd extra doden. Ziekmakende insecten rukken nu al op door de verandering van het klimaat. Als gevolg van de wereldwijde klimaatverandering worden de zomers in Nederland warmer. Dit betekent meer hittegolven en die vormen een risico voor ouderen. De sterfte in de zomer zal daardoor met enkele honderden per jaar toenemen. Dit voorspellen deskundigen in een rapport over milieuveranderingen en volksgezondheid.

Earthship

Met duizend autobanden en vierduizend glazen flessen wordt in Zwolle een `aardehuis` gebouwd. Het milieuvriendelijke bouwwerk is de eerste van zijn soort in de Benelux, meldde woningstichting SWZ gisteren. Onlangs zijn in Frankrijk en Engeland dergelijke earthships gebouwd.

Kernenergie

Na twee jaar stilte wil een Kamermeerderheid zich alsnog over een nieuwe kernenergiewet buigen. Met die wet kunnen investeerders nieuwe kerncentrales plannen.

OKTOBER

Bedreigde dieren

Een op de vijf van de bekende zoogdierensoorten wordt met uitsterven bedreigd. Natuurbescherming helpt, maar komt voor menig dier te laat. De Tasmaanse tijger, de blauwbok, het tarpanpaard en de zeenerts gingen hen al voor. Sinds 1500 zijn zeker 76 zoogdieren uitgestorven. Dat aantal kan de komende eeuw verveelvoudigen. Maar liefst 1141 van de 5487 bekende soorten worden met uitsterven bedreigd. Dat maakt de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN bekend.

Paddestoelen

Door de natte zomer en de overvloedige regen is de bosgrond erg vochtig. Met de oplopende temperaturen en de verwachte zonneschijn begin oktober, zijn de omstandigheden daar voor een ware paddenstoelenexplosie. In Nederland komen ruim 4800 paddestoelsoorten voor.

Akoord mosselvisserij

in een akkoord tussen mosselvissers en natuurclubs zoals de Waddenvereniging, Natuurmonumenten, de vogelbescherming en de Stichting Wad, wordt erkend dat de mosselsector tijd nodig heeft om visserijmethoden te ontwikkelen die de bodem minder beroeren.

NOVEMBER

Ekoproducten

Uit de jaarlijkse EKO-tellingen van Milieudefensie en Fair Trade-organisatie Solidaridad blijkt dat in het afgelopen jaar meer biologische en Fair Trade-producten zijn verkocht. De telling laat een lichte stijging zien, terwijl in 2005 en 2006 de verkoop van deze zogenoemde EKO-producten daalde. De verkoop van Fair Trade-producten is met 13 procent aanzienlijk gestegen ten opzichte van voorgaande jaren.

Groententas

Odin, het bedrijf achter de biologische groentetas met steeds wisselende inhoud, bestaat 25 jaar. De tas heeft de laatste jaren veel concurrentie gekregen.

Cradle to cradle

Cradle to cradle wordt hipper en hipper. Op een beurs in Frankfurt tonen bedrijven hoe ver ze zijn met het ontwerpen van ultraduurzame producten. Van innovatieve schoenen tot bio-BH’s.

Waterschapsverkiezingen

De inwoners van de 27 waterschappen kunnen per brief aangeven wie hen in het bestuur mag vertegenwoordigen. De ecologische partij Water Natuurlijk wint de waterschapsverkiezingen.

DECEMBER

Poznan

Ruim 9000 afgevaardigden gaan tijdens deze top in de Poolse stad Poznan de bodem leggen voor een klimaatverdrag dat eind volgend jaar in Kopenhagen moet worden afgetimmerd.

Amelisweerd

Ruim 25 jaar nadat betogers landgoed Amelisweerd bezetten om het te beschermen tegen de aanleg van de A27, kunnen natuurbeschermers opnieuw warmlopen voor protest. In plannen van Rijkswaterstaat die vandaag openbaar worden, staat een nieuwe snelweg ingetekend die pal langs het Utrechtse natuurgebied loopt.

Spaarlamp

De gloeilamp heeft zijn langste tijd gehad. Het Europees Parlement besluit dat in de hele EU eind 2012 het laatste peertje over de toonbank mag gaan. Wilt u nog een gloeilamp van 100 Watt kopen, dan moet u zelfs al voor eind volgend jaar toeslaan. De maatregel verrast niet. Al jaren is duidelijk dat spaarlampen met zo’n 80 procent minder energie toekunnen dan hun gloeiende voorganger. Gebruik die zuinige lamp en je hebt minder elektriciteitscentrales nodig en hoeft minder van het broeikasgas CO2 de lucht in te pompen.

Sneeuwuil

Een uiterst zeldzame sneeuwuil (bubo scandiacus) strijkt neer in de polder Eijerland op Texel en trekt honderden vogelaars.

Energielabel

Particulieren negeren het ’verplichte’ energielabel voor huizen. Labelbedrijven rekenden op een gouden markt, maar tientallen hebben nauwelijks werk. Het energielabel voor huizen ligt vanaf de invoering onder vuur, zo riep de Vereniging Eigen Huis begin van het jaar op tot een boycot.